شیر شتر - Camel Milk
لبنیات

شیر شتر - Camel Milk

لبنیات
Camelus dromedarius (شتر یک‌کوهانه) یا Camelus bactrianus (شتر دوکوهانه)

شیر شتر یک شیر غیرگاوی فوق‌العاده مقوی است که به دلیل ترکیبات منحصربه‌فرد خود، به عنوان یک غذای فراسودمند (Functional Food) در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان شناخته می‌شود. این شیر که بیشتر در مناطق بیابانی مورد استفاده قرار می‌گیرد، از دیرباز در طب سنتی ایران و سایر مناطق برای درمان بیماری‌های مختلف از جمله بیماری‌های کبدی کاربرد داشته است.

شیر شتر از نظر ترکیبات، تفاوت‌های قابل‌توجهی با شیر گاو دارد. این شیر دارای کلسترول و قند پایین‌تر، اما سرشار از مواد معدنی مانند آهن، روی، پتاسیم، منیزیم، مس و فسفر است. همچنین شیر شتر حاوی پروتئین‌های محافظ مانند لاکتوفرین، ایمونوگلوبولین‌ها و لاکتوپراکسیداز است که پس از هضم، پپتیدهای زیست‌فعال با خواص ضددیابتی، ضدسرطان، ضد فشار خون، آنتی‌اکسیدانی و ضد میکروبی تولید می‌کنند.

یکی از ویژگی‌های بارز شیر شتر، وجود پروتئین‌های شبه‌انسولین و پپتیدهای زیست‌فعال با خواص ضدالتهابی است. این ترکیبات منحصربه‌فرد، شیر شتر را به گزینه‌ای ارزشمند برای مدیریت بیماری‌های متابولیک و التهابی تبدیل کرده است. پروتئین‌های شیر شتر همچنین قابلیت هضم بالاتری (۸۹.۷٪) نسبت به شیر گاو (۷۸.۴٪) دارند و میزان اسیدهای آمینه شاخه‌دار آن ۲۳٪ بیشتر از شیر گاو و ۸۹٪ بیشتر از شیر انسان است.


ترکیبات کامل (در ۱۰۰ گرم شیر شتر):

بر اساس داده‌های Springer، USDA و مطالعات علمی

درشت‌مغذی‌ها و انرژی:

انرژی – ~۵۰ کیلوکالری
آب – ~۸۹ گرم
پروتئین – ~۳.۱ گرم (۲.۴–۴.۲ گرم)
چربی – ~۳.۲ گرم (۲.۰–۶.۰ گرم)
کربوهیدرات (لاکتوز) – ~۴.۳ گرم (۳.۵–۴.۹ گرم)
فیبر – ۰ گرم
خاکستر – ~۰.۸ گرم

بازگشت به لیست

فواید سلامتی

رویشگاه‌ها

خاورمیانه (عربستان سعودی، امارات، ایران، عمان، یمن) آفریقای شمالی و شرقی (سومالی، اتیوپی، سودان، کنیا، مالی، نیجر) آسیای مرکزی (مغولستان، قزاقستان، ترکمنستان) شبه‌قاره هند (هند، پاکستان) ایران – تولید در مناطق کویری و نیمه‌کویری (استان‌های خراسان، سیستان و بلوچستان، کرمان، یزد، اصفهان، فارس و هرمزگان)

نحوه مصرف

استریلیزه
فراوری
نوشیدن
پاستوریزه
کره گیری روغن گیری

درمان بیماری‌ها

دیابت نوع ۲

دیابت نوع ۲

معرفی بیماری دیابت نوع ۲ یک اختلال مزمن متابولیک است که با افزایش سطح قند خون (ه...

فشار خون بالا (هیپرتانسیون)

فشار خون بالا (هیپرتانسیون)

معرفی بیماری فشار خون بالا که به آن "قاتل خاموش" نیز گفته می‌شود، یک بیماری شای...

بیماری عروق کرونر (آترواسکلروز قلبی)

بیماری عروق کرونر (آترواسکلروز قلبی)

معرفی بیماری بیماری عروق کرونر که به آن آترواسکلروز یا تصلب شرایین قلبی نیز گفت...

کبد چرب غیرالکلی (NAFLD)

کبد چرب غیرالکلی (NAFLD)

معرفی بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) شایع‌ترین بیماری مزمن کبدی در جهان است که...

سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)

سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)

معرفی بیماری سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) یک اختلال عملکردی مزمن و شایع دستگاه گ...

اوتیسم (درخودماندگی)

معرفی بیماری اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم (ASD) یک اختلال رشد عصبی است که با چ...

آلرژی فصلی (رینیت آلرژیک)

آلرژی فصلی (رینیت آلرژیک)

معرفی بیماری آلرژی فصلی یا رینیت آلرژیک، یک واکنش التهابی مزمن در مخاط بینی است...

کم‌خونی فقر آهن

کم‌خونی فقر آهن

معرفی بیماری کم‌خونی فقر آهن شایع‌ترین نوع کم‌خونی در جهان است که در آن بدن به‌...

سرطان کولورکتال (Colorectal Cancer)

معرفی بیماری سرطان کولورکتال سومین سرطان شایع در جهان است و شامل سرطان‌های رو...

هپاتیت (التهاب کبد)

هپاتیت (التهاب کبد)

معرفی بیماری هپاتیت به التهاب سلول‌های کبدی گفته می‌شود که می‌تواند ناشی از عوا...

بیماری سل (Tuberculosis)

معرفی بیماری بیماری سل یک عفونت مزمن و مسری است که توسط باکتری مایکوباکتریوم ...

هموروئید (بواسیر)

هموروئید (بواسیر)

معرفی بیماری هموروئید یا بواسیر به واریس و تورم وریدهای ناحیه مقعد و رکتوم گفته...

موارد منع مصرف

منابع علمی

Camel Milk as a Functional Food: Nutritional Composition, Health-Promoting Benefits, and Safety Considerations
مشاهده منبع

مقاله‌ای جامع که نشان می‌دهد مصرف ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلی‌لیتر شیر شتر در روز به مدت ۲ تا ۱۴ هفته، کنترل قند خون را در دیابت نوع ۲ بهبود می‌بخشد و در کودکان مبتلا به اوتیسم، رفتار و عملکرد گوارش را بهبود می‌دهد. همچنین اثرات محافظتی قلب، کبد، کلیه و ضدسرطان آن را تأیید می‌کند.

An updated comprehensive review of camel milk: Composition, therapeutic properties, and industrial applications
مشاهده منبع

مقاله‌ای مروری در مجله Food Bioscience (۲۰۲۴) که نشان می‌دهد شیر شتر سرشار از ویتامین‌های A، B، C، E و مواد معدنی آهن، روی و منیزیم است و دارای پروتئین‌های محافظ مانند لاکتوفرین، ایمونوگلوبولین‌ها و لاکتوپراکسیداز با خواص ضددیابتی، ضدسرطان، ضد فشار خون، آنتی‌اکسیدانی و ضد میکروبی است.

Laboratory Study of Camel Milk: Main Components, Mineral Content, and Profile of Amino Acids and Fatty Acids
مشاهده منبع

مطالعه‌ای بر روی ۶۱ نفر شتر ماده که نشان می‌دهد شیر شتر دارای محتوای آب بالاتر و چربی، پروتئین و کازئین کمتری نسبت به شیر گاو، گوسفند و بز است. ترکیبات معدنی شامل فسفر (۶۶.۲۶ میلی‌گرم)، پتاسیم (۱۳۳.۶۲ میلی‌گرم)، منیزیم (۲۰.۱۸ میلی‌گرم)، سدیم (۱۰۱.۳۹ میلی‌گرم) و کلسیم (۱۲۱.۱۳ میلی‌گرم) در ۱۰۰ گرم شیر است.

Camel milk composition – Springer Table 1
مشاهده منبع

جدول مقایسه‌ای ترکیبات شیر شتر با شیر گاو، بز و انسان که نشان می‌دهد شیر شتر به طور میانگین دارای ۳.۱٪ پروتئین، ۳.۲٪ چربی، ۴.۳٪ لاکتوز و ۰.۸٪ خاکستر است.

Amino acid profile of camel milk – CORE
مشاهده منبع

مطالعه‌ای که نشان می‌دهد شیر شتر دارای محتوای اسیدهای آمینه شاخه‌دار ۲۳٪ بیشتر از شیر گاو و ۸۹٪ بیشتر از شیر انسان است و پروتئین‌های آن قابلیت هضم بالاتری (۸۹.۷٪) نسبت به شیر گاو (۷۸.۴٪) دارند.

شیر شتر - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
مشاهده منبع

اطلاعات جامع در مورد ارزش غذایی، ویتامین‌ها، مواد معدنی و تفاوت‌های شیر شتر با سایر شیرها