سرطان کولورکتال (Colorectal Cancer)
معرفی بیماری
سرطان کولورکتال سومین سرطان شایع در جهان است و شامل سرطانهای روده بزرگ (کولون) و راست روده (رکتوم) میشود. این بیماری معمولاً از پولیپهای آدنوماتوز (تودههای کوچک خوشخیم در دیواره روده) شروع میشود که بهمرور زمان (معمولاً چندین سال) به سرطان تبدیل میشوند. غربالگری منظم با کولونوسکوپی میتواند پولیپها را قبل از تبدیل شدن به سرطان شناسایی و خارج کند و خطر ابتلا را بهشدت کاهش دهد.
علائم و عوارض
- علائم شایع: تغییر در عادات دفع (یبوست یا اسهال مداوم)، خون در مدفوع (قرمز روشن یا تیره)، احساس تخلیه ناقص روده، درد یا گرفتگی شکمی
- علائم پیشرفته: کاهش وزن بدون دلیل، خستگی و ضعف، کمخونی (بهدلیل خونریزی مزمن)، تهوع و استفراغ، انسداد روده (درد شدید و نفخ)
- عوارض: انسداد کامل روده، سوراخشدگی روده، خونریزی شدید، متاستاز به کبد (شایعترین)، ریهها، استخوانها و مغز، و مرگ در صورت عدم تشخیص و درمان بهموقع
عوامل خطر و تشخیص
عوامل خطر اصلی سرطان کولورکتال عبارتند از: افزایش سن (بیشتر در بالای ۵۰ سال)، سابقه خانوادگی (سندرم لینچ، پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی - FAP)، رژیم غذایی پرچرب و کمفیبر، چاقی، کمتحرکی، مصرف زیاد گوشت قرمز و فرآوریشده، دیابت نوع ۲ و بیماری التهابی روده (کولیت اولسراتیو یا کرون). تشخیص با آزمایش خون مخفی در مدفوع (FOBT)، کولونوسکوپی (روش استاندارد طلایی)، سیتی کولونوگرافی و بیوپسی انجام میشود.
نقش تغذیه در پیشگیری و حمایت از درمان
تغذیه نقش بسیار مهمی در پیشگیری از سرطان کولورکتال دارد. مصرف فیبر بالا (میوهها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات) به حرکت سریعتر مواد در روده و کاهش تماس مواد سرطانزا با دیواره روده کمک میکند. مصرف کلسیم و ویتامین D (شیر، لبنیات، ماهی) با کاهش خطر مرتبط است. سبزیجات چلیپایی (کلم بروکلی، گلکلم، کلم) حاوی ترکیبات ضدسرطانی هستند. محدودیت مصرف گوشت قرمز و گوشت فرآوریشده (سوسیس، کالباس) و الکل و چاقی (با رژیم غذایی متعادل و فعالیت بدنی) از اهمیت ویژهای برخوردار است.
