نخود فرنگی (لپه) - Split Pea
لپه که در زبان انگلیسی با نام Split Pea شناخته میشود، در واقع همان نخود فرنگی (Green Pea) است که فرآوری شده است. برای تهیهی لپه، دانههای نخود فرنگی را خشک کرده، پوست آنها را جدا کرده و سپس دانه را از وسط به دو نیم تقسیم میکنند. این فرآیند ساده، باعث میشود لپه نسبت به نخود فرنگی تازه، پخت سریعتری داشته باشد و به عنوان یک مادهی غذایی مغذی و پرکاربرد در آشپزی جهانی، به ویژه در ایران، جایگاه ویژهای پیدا کند. لپه در دو نوع اصلی سبز و زرد موجود است که نوع زرد آن در آشپزی ایرانی رایجتر است.
لپه منبعی فوقالعاده از پروتئین گیاهی و فیبر است و در عین حال چربی بسیار ناچیزی دارد. این مادهی غذایی سرشار از کربوهیدراتهای پیچیده است که انرژی را به تدریج در بدن آزاد میکنند. لپه همچنین دارای طیف وسیعی از ویتامینهای گروه B (به ویژه فولات و تیامین)، مواد معدنی ضروری مانند پتاسیم، منیزیم، آهن و فسفر، و ترکیبات آنتیاکسیدانی مانند فلاونوئیدها و ترکیبات فنولی است.
در طب سنتی ایران، لپه به دلیل داشتن طبع گرم، برای تقویت قوای جسمانی و بهبود عملکرد گوارش شناخته میشود. مصرف منظم لپه به کنترل قند خون، کاهش کلسترول، بهبود عملکرد قلب و عروق، و پیشگیری از کمخونی کمک شایانی میکند.
بر اساس دادههای USDA
درشتمغذیها:
انرژی – ۱۱۸ کیلوکالری
کربوهیدرات – ۲۱.۱ گرم
پروتئین – ۸.۳۴ گرم
چربی – ۰.۳۹ گرم
فیبر – ۸.۳ گرم
قند – ۲.۹ گرم
سرطان (کمک به ویژه سرطان سینه و پروستات) – ایزوفلاونها و کومسترولهای موجود در لپه دارای خواص ضدسرطانی دارند.
فواید سلامتی
- 1 تنظیم قند خون و کنترل دیابت
- 2 کاهش کلسترول بد و سلامت قلب
- 3 کاهش فشار خون
- 4 کمک به کاهش وزن و افزایش سیری
- 5 پیشگیری و درمان کمخونی
- 6 بهبود عملکرد گوارش و رفع یبوست
- 7 تقویت سیستم ایمنی بدن
- 8 سلامت استخوانها (فسفر و کلسیم)
- 9 سمزدایی و پاکسازی کبد (حاوی مولیبدن)
- 10 خواص آنتیاکسیدانی و ضدسرطان
- 11 بهبود خلقوخو و کیفیت خواب (حاوی تریپتوفان)
رویشگاهها
نحوه مصرف
آب پز
خورشتی
سالاد
سوپ
پلو
درمان بیماریها
دیابت نوع ۲
معرفی بیماری دیابت نوع ۲ یک اختلال مزمن متابولیک است که با افزایش سطح قند خون (...
چاقی
معرفی بیماری چاقی یک بیماری پیچیده و مزمن با تعریف بالینی شاخص توده بدنی (BMI) ...
چربی خون بالا (هیپرلیپیدمی)
معرفی بیماری هیپرلیپیدمی به افزایش سطح چربیهای خون (شامل کلسترول تام، کلسترول ...
یبوست مزمن
معرفی بیماری یبوست مزمن یکی از شایعترین اختلالات گوارشی است که با دفع دشوار و ...
کمخونی فقر آهن
معرفی بیماری کمخونی فقر آهن شایعترین نوع کمخونی در جهان است که در آن بدن به...
پوکی استخوان (استئوپروز)
معرفی بیماری پوکی استخوان یک بیماری اسکلتی است که در آن تراکم و کیفیت استخوانه...
بیماری عروق کرونر (آترواسکلروز قلبی)
معرفی بیماری بیماری عروق کرونر که به آن آترواسکلروز یا تصلب شرایین قلبی نیز گفت...
پروستاتیت (التهاب پروستات)
معرفی بیماری پروستاتیت یا التهاب غده پروستات یکی از شایعترین مشکلات اورولوژیک ...
موارد منع مصرف
- افراد با سندرم روده تحریکپذیر (IBS) – ممکن است باعث نفخ و گاز شود
- مبتلایان به نقرس یا اسید اوریک بالا – لپه باعث افزایش اسید اوریک در خون شده و علائم نقرس را تشدید میکند
- افراد با سابقه سنگ کلیه (اسید اگزالیک) – با احتیاط مصرف شود
- افرادی که به حبوبات حساسیت دارند (نادر)
- مصرف همزمان با داروهای کاهنده فشار خون – ممکن است تداخل ایجاد کند؛ با مشورت پزشک مصرف شود
- مصرف خام لپه به دلیل وجود ترکیبات آنتیمغذی سمی است و حتماً باید به مدت کافی پخته شود
- بیماران کلیوی با محدودیت پتاسیم – با مشورت پزشک مصرف شود (پتاسیم: ۳۶۲ میلیگرم در ۱۰۰ گرم)
- مصرف بیش از حد ممکن است باعث نفخ شدید یا ناراحتی معده شود؛ بنابراین در حد تعادل مصرف شود
منابع علمی
اطلاعات جامع تغذیهای لپه بر اساس دادههای USDA، شامل کالری، پروتئین، فیبر، ویتامینها و مواد معدنی.
بررسی ارزش غذایی لپه بر اساس USDA و فواید آن برای سلامتی از جمله کاهش فشار خون، تنظیم کلسترول و بهبود گوارش.
بررسی نقش لپه در کنترل دیابت و شاخص گلیسمی آن