شیر اسب - Mare Milk
شیر اسب، که در برخی فرهنگها به عنوان یک نوشیدنی مغذی و دارویی شناخته میشود، به دلیل ترکیبات منحصربهفرد خود، در سالهای اخیر مورد توجه صنایع غذایی فراسودمند قرار گرفته است. قدیمیترین شواهد اهلیسازی اسب و تولید شیر مادیان به فرهنگ بوتای در استپ اوراسیا (قزاقستان شمالی) در حدود ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد بازمیگردد. امروزه تولید و مصرف شیر اسب عمدتاً در مغولستان، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، چین (به ویژه تبت و سینکیانگ) و دیگر مناطق آسیای مرکزی متمرکز است.
شیر اسب از نظر ترکیبات، شباهت قابلتوجهی به شیر انسان دارد و به همین دلیل، به عنوان یک جایگزین مناسب برای افرادی که به شیر گاو حساسیت دارند، مطرح شده است. این شیر از نوع آلبومین است؛ به این معنا که نسبت کازئین به پروتئین آبپنیر در آن حدود ۵۵ به ۴۵ است، در حالی که در شیر گاو (نوع کازئین) حدود ۸۰ درصد پروتئینها را کازئین تشکیل میدهد. یکی از بارزترین ویژگیهای شیر اسب، چربی و پروتئین پایین و لاکتوز بالا است. همچنین این شیر دارای میزان بالایی از ویتامین C و اسیدهای چرب غیراشباع است. در مناطق آسیای مرکزی، شیر اسب به صورت تخمیرشده با نام "کومیس" (Kumis) یا "آیراگ" (Airag) نیز مصرف میشود که یک نوشیدنی سنتی و پروبیوتیک محسوب میشود.
آلرژی به پروتئین شیر گاو (CMPA) – شیر اسب به دلیل شباهت زیاد به شیر انسان و پروتئینهای متفاوت، میتواند جایگزین مناسبی برای کودکان مبتلا به این آلرژی باشد. با این حال، تست چالش غذایی تحت نظارت پزشک توصیه میشود.
ترکیبات کامل (در ۱۰۰ گرم شیر اسب):
بر اساس دادههای تحقیقاتی و منابع علمی
درشتمغذیها و انرژی:
انرژی – ~۵۰ کیلوکالری (کمتر از شیر گاو)
آب – ~۸۹-۹۰ گرم
پروتئین – ~۱.۳۰-۲.۰۴ گرم
چربی – ~۰.۲۵-۳.۰۴ گرم
کربوهیدرات (لاکتوز) – ~۵.۷۱-۶.۸۸ گرم
فیبر – ۰ گرم
فواید سلامتی
- 1 جایگزین مناسب برای افراد مبتلا به آلرژی به شیر گاو
- 2 خواص آنتیباکتریایی و ضدالتهابی (لیزوزیم و لاکتوفرین)
- 3 تقویت سیستم ایمنی بدن (ایمونوگلوبولینها)
- 4 کمک به بهبود متابولیسم لیپید و عملکرد قلب و عروق
- 5 بهبود سلامت روده و عملکرد سد رودهای (پروبیوتیکهای موجود در کومیس)
- 6 خواص آنتیاکسیدانی قوی (ویتامین C بالا)
- 7 تقویت استخوانها (کلسیم، فسفر و منیزیم)
- 8 کمکالری و کمچرب، مناسب برای رژیمهای غذایی
رویشگاهها
نحوه مصرف
استریلیزه
تخمیر
فراوری
مالش روی پوست
نوشیدن
پاستوریزه
ترکیبات مؤثر
درمان بیماریها
بیماری سل (Tuberculosis)
معرفی بیماری بیماری سل یک عفونت مزمن و مسری است که توسط باکتری مایکوباکتریوم ...
هپاتیت مزمن C (Hepatitis C)
معرفی بیماری هپاتیت C یک عفونت ویروسی مزمن و جدی کبد است که توسط ویروس هپاتیت...
زخم معده (اولسر پپتیک)
معرفی بیماری زخم معده یا اولسر پپتیک، یک ضایعه باز و دردناک در مخاط داخلی معده ...
پسوریازیس (صدف)
معرفی بیماری پسوریازیس یا بیماری صدف، یک بیماری مزمن و خودایمنی پوستی است که با...
بیماری عروق کرونر (آترواسکلروز قلبی)
معرفی بیماری بیماری عروق کرونر که به آن آترواسکلروز یا تصلب شرایین قلبی نیز گفت...
موارد منع مصرف
- آلرژی به پروتئین شیر اسب – اگرچه شیر اسب نسبت به شیر گاو حساسیتزایی کمتری دارد، اما برخی افراد ممکن است به پروتئینهای آن (به ویژه آلفا-لاکتالبومین و بتا-لاکتوگلوبولین) حساسیت داشته باشند
- عدم تحمل لاکتوز – شیر اسب دارای لاکتوز بالایی است (~۶.۳۰ گرم در ۱۰۰ گرم) و ممکن است در افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز شدید، باعث نفخ، درد شکم یا اسهال شود.
- مصرف شیر خام (پاستوریزه نشده) – مصرف شیر اسب خام به دلیل خطر آلودگیهای میکروبی توصیه نمیشود.
- نوزادان زیر یک سال – مصرف شیر اسب به عنوان جایگزین کامل شیر مادر در نوزادان توصیه نمیشود و باید تحت نظر پزشک باشد.
منابع علمی
مطالعهای که نشان میدهد شیر مادیان سرشار از مواد مغذی و ترکیبات زیستفعال است و ترکیبات آن در طول دوره شیردهی تغییر میکند. آغوز دارای مقادیر بالاتری از چربی، پروتئین، مواد معدنی، لاکتوفرین، لیزوزیم و ایمونوگلوبولینها است. با پیشرفت شیردهی، اسیدهای چرب اشباع کاهش و اسیدهای چرب غیراشباع افزایش مییابند.
مطالعهای که نشان میدهد شیر اسب در مقایسه با شیر گاو و انسان، غنیتر از لاکتوز و دارای چربی و پروتئین کمتری است. همچنین دارای شاخص آتروژنیک و ترومبوژنیک پایینتری نسبت به شیر گاو است که نشاندهنده خطر کمتر برای بیماریهای قلبی است.
مقالهای که به شباهت ترکیب شیر اسب با شیر انسان اشاره کرده و آن را برای مصرف انسان و سلامت مناسب میداند. همچنین به شواهد باستانی تولید شیر اسب در فرهنگ بوتای (۳۵۰۰ سال پیش) و مناطق تولید آن در آسیای مرکزی اشاره میکند.
مطالعهای که نشان میدهد شیر اسب میتواند جایگزین خوبی برای شیر گاو در اکثر کودکان مبتلا به آلرژی شدید IgE-mediated به شیر گاو باشد، اما توصیه میشود تحمل آن با تست چالش خوراکی تحت نظارت تأیید شود.
مروری جامع که نشان میدهد شیر اسب و الاغ به دلیل شباهت ترکیبی به شیر انسان (از نظر محتوای لاکتوز، پروفایل پروتئین و تعادل مواد معدنی)، جایگزینهای مناسبی برای افراد مبتلا به عدم تحمل شیر گاو هستند. ترکیبات زیستفعال آن شامل لیزوزیم، لاکتوفرین و ایمونوگلوبولینها با خواص ضد میکروبی، ضدالتهابی و تعدیلکننده سیستم ایمنی است.