بادام زمینی - Peanut
بادام زمینی که با نامهای پسته شامی و بادام کوهی نیز شناخته میشود، گیاهی است یکساله و بومی آمریکای جنوبی (به ویژه برزیل). برخلاف نامش، این گیاه درختچهای به ارتفاع ۳۰ تا ۵۰ سانتیمتر است و میوههای آن در داخل خاک تشکیل میشوند. امروزه بادام زمینی در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری جهان کشت میشود و در ایران نیز با کیفیت بالا در استان گیلان (آستانه اشرفیه و بندر کیاشهر) تولید میشود.
بادام زمینی یکی از پرمصرفترین حبوبات جهان است که به دلیل طعم دلپذیر و ارزش غذایی بالا، به صورت خام، برشته، به شکل کره بادام زمینی، روغن، آرد و پروتئین مصرف میشود. این دانهی کوچک و مغذی، علیرغم چربی نسبتاً بالا، دارای ترکیب منحصربهفردی از پروتئین گیاهی، چربیهای غیراشباع سالم، فیبر و طیف گستردهای از ویتامینها، مواد معدنی و ترکیبات زیستفعال است. امروزه بادام زمینی به عنوان یک غذای فراسودمند (Functional Food) شناخته میشود و پژوهشهای متعددی بر نقش آن در رژیم غذایی سالم قلب و پیشگیری از بیماریهای مزمن متمرکز شده است.
ترکیبات کامل (در ۱۰۰ گرم بادام زمینی خام):
بر اساس دادههای USDA و منابع معتبر
درشتمغذیها:
انرژی – ۵۶۷ کیلوکالری
کربوهیدرات – ۱۶.۱ گرم
پروتئین – ۲۵.۸ گرم
چربی – ۴۹.۲ گرم
فیبر – ۸.۵ گرم
قند – ۴.۷ گرم
فواید سلامتی
- 1 کاهش خطر بیماریهای قلبی-عروقی (تا ۳۵٪ کاهش خطر)
- 2 کاهش کلسترول بد (LDL) و بهبود پروفایل لیپیدی
- 3 تنظیم قند خون و کنترل دیابت
- 4 کمک به کاهش وزن و مدیریت اشتها (افزایش سیری)
- 5 کاهش فشار خون
- 6 پیشگیری و درمان کمخونی (آهن و فولات)
- 7 خواص آنتیاکسیدانی قوی و کاهش التهاب
- 8 سلامت پوست و مو (ویتامین E و نیاسین)
- 9 تقویت سیستم ایمنی بدن
- 10 سلامت استخوانها (فسفر، منیزیم، منگنز، کلسیم)
- 11 منبع عالی پروتئین گیاهی برای گیاهخواران
رویشگاهها
نحوه مصرف
برشته
خام
سالاد
کره گیری روغن گیری
درمان بیماریها
بیماری عروق کرونر (آترواسکلروز قلبی)
معرفی بیماری بیماری عروق کرونر که به آن آترواسکلروز یا تصلب شرایین قلبی نیز گفت...
چربی خون بالا (هیپرلیپیدمی)
معرفی بیماری هیپرلیپیدمی به افزایش سطح چربیهای خون (شامل کلسترول تام، کلسترول ...
دیابت نوع ۲
معرفی بیماری دیابت نوع ۲ یک اختلال مزمن متابولیک است که با افزایش سطح قند خون (ه...
چاقی
معرفی بیماری چاقی یک بیماری پیچیده و مزمن با تعریف بالینی شاخص توده بدنی (BMI) ...
فشار خون بالا (هیپرتانسیون)
معرفی بیماری فشار خون بالا که به آن "قاتل خاموش" نیز گفته میشود، یک بیماری شای...
موارد منع مصرف
- آلرژی به بادام زمینی – بادام زمینی یکی از شایعترین و شدیدترین آلرژنهای غذایی است که میتواند واکنشهای حساسیتی تهدیدکننده حیات (آنافیلاکسی) ایجاد کند
- مصرف بیش از حد – بادام زمینی کالری و چربی بالایی دارد (۵۶۷ کیلوکالری در ۱۰۰ گرم) و مصرف زیاد آن بدون کنترل میتواند منجر به افزایش وزن شود
- آفلاتوکسین – بادام زمینی ممکن است در شرایط نامناسب نگهداری به قارچهای تولیدکننده آفلاتوکسین آلوده شود که برای کبد سمی است؛ بنابراین از منابع معتبر و با بستهبندی مناسب تهیه شود
- افراد با سابقه سنگ کلیه (اسید اگزالیک) – با احتیاط مصرف شود
- مصرف خام بادام زمینی به دلیل وجود مهارکنندههای تریپسین و لکتین، بهتر است به صورت برشته یا پخته مصرف شود تا قابلیت هضم و جذب مواد مغذی افزایش یابد
- افراد با محدودیت پتاسیم (بیماران کلیوی) – با مشورت پزشک مصرف شود (پتاسیم: ~۷۰۵ میلیگرم در ۱۰۰ گرم)
منابع علمی
مقالهای مروری که شواهد همهگیرشناختی و کارآزماییهای بالینی را در مورد فواید بادام زمینی بر کاهش خطر بیماری عروق کرونر (تا ۳۵٪) و عوامل خطر مرتبط با آن بررسی میکند.
مقالهای که بادام زمینی را به عنوان یک غذای فراسودمند معرفی کرده و ترکیبات زیستفعال موجود در آن را بررسی میکند. این مقاله به شناسایی، کمّیسازی و حتی افزایش این ترکیبات برای دستیابی به حداکثر فواید سلامتی اشاره دارد.
مقالهای جامع از Healthline که اطلاعات دقیق تغذیهای (بر اساس دادههای USDA)، فواید سلامتی مانند کاهش وزن و کاهش خطر بیماری قلبی را پوشش میدهد.
مطالعهای که نشان میدهد بادام زمینی با اسید اولئیک بالا میتواند به عنوان منبع انرژی برای ورزشهای استقامتی عمل کرده و عملکرد را بهبود بخشد.
مقالهای مروری بر ترکیبات شیمیایی و فعالیتهای زیستی بادام زمینی که نشان میدهد ترکیباتی مانند رزوراترول، بتا-سیتوسترول، پروسیانیدینها و اسید اولئیک پتانسیل مقابله با بیماریهایی مانند سرطان، بیماریهای قلبی-عروقی، دیابت و استرس اکسیداتیو را دارند.
مطالعهای که نشان میدهد بادام زمینی برشته حاوی ۴۴.۳۱ میلیگرم بتا-سیتوسترول در ۱۰۰ گرم است که یکی از مهمترین فیتواسترولهای با خواص ضدسرطانی محسوب میشود.