ذاتالریه (پنومونی - سینهپهلو)
معرفی بیماری
ذاتالریه یا پنومونی یک عفونت حاد ریه است که باعث میشود کیسههای هوایی (آلوئولها) در یک یا هر دو ریه با مایع یا چرک پر شوند. این بیماری که در بین مردم با نامهای "سینهپهلو" یا "عفونت شدید ریه" نیز شناخته میشود، میتواند ناشی از باکتریها، ویروسها یا قارچها باشد و در کودکان، سالمندان و افراد با سیستم ایمنی ضعیف شدیدتر است. ذاتالریه یکی از علل اصلی مرگ و میر در جهان، بهویژه در کشورهای در حال توسعه، محسوب میشود.
علائم و عوارض
- علائم شایع: سرفه (با خلط زرد، سبز یا خونی)، تب بالا (۳۸-۴۰ درجه)، لرز و تعریق، تنگی نفس، درد قفسه سینه (که با تنفس عمیق یا سرفه تشدید میشود - درد پلورتیک)
- علائم دیگر: خستگی و ضعف، کاهش اشتها، تهوع و استفراغ، گیجی (بهویژه در سالمندان)
- عوارض: نارسایی تنفسی، سندرم زجر تنفسی حاد (ARDS)، سپسیس (عفونت خون) و شوک سپتیک، آمپیم (تجمع چرک در فضای پلور)، آبسه ریه، پلورال افیوژن (تجمع مایع اطراف ریه)
عوامل خطر و تشخیص
عوامل خطر اصلی ذاتالریه عبارتند از: سنین پایین (کودکان زیر ۲ سال) و بالا (بیش از ۶۵ سال)، سیگار، بیماریهای مزمن (آسم، COPD، دیابت، بیماری قلبی)، نقص ایمنی (HIV، شیمیدرمانی)، عفونتهای ویروسی قبلی (آنفولانزا)، بستری طولانی در بیمارستان و استفاده از ونتیلاتور. تشخیص با معاینه بالینی (سمع ریه - شنیدن صداهای غیرعادی)، عکسبرداری از قفسه سینه (تشخیص کدورتهای ریوی)، آزمایش خلط (کشت و تشخیص عامل عفونت)، آزمایش خون (شمارش گلبولهای سفید و CRP) و در موارد شدید، برونکوسکوپی انجام میشود.
نقش تغذیه در بهبودی و پیشگیری
تغذیه در ذاتالریه بر تقویت سیستم ایمنی و تسریع بهبودی متمرکز است. مصرف مایعات فراوان (آب، دمنوشها، سوپ، آب مرغ) برای رقیق کردن خلط و جلوگیری از کمآبی ضروری است. ویتامین C (مرکبات، کیوی، فلفل دلمهای) و روی (گوشت، تخمه کدو، مغزها) به تقویت سیستم ایمنی و مبارزه با عفونت کمک میکنند. پروتئین باکیفیت (گوشت، تخممرغ، حبوبات) برای ترمیم بافتهای ریوی و ساخت سلولهای ایمنی حیاتی است. ویتامین D (ماهیهای چرب، نور خورشید) و آنتیاکسیدانها (ویتامین E، سلنیوم) به کاهش التهاب و محافظت از ریهها کمک میکنند. مصرف غذاهای نرم و گرم (سوپ، پوره، فرنی) برای تسهیل بلع و کاهش سرفه توصیه میشود.
