سیروز صفراوی اولیه (PBC)

معرفی بیماری

سیروز صفراوی اولیه (PBC) یک بیماری خودایمنی و مزمن کبدی است که با تخریب تدریجی مجاری صفراوی کوچک در کبد مشخص می‌شود. تخریب مجاری صفراوی باعث تجمع صفرا در کبد می‌شود و به‌مرور زمان منجر به التهاب، فیبروز، سیروز و نارسایی کبدی می‌شود. PBC یک بیماری نادر است که در زنان (۹ برابر بیشتر از مردان) و افراد میانسال (۳۰-۶۰ سال) شیوع بیشتری دارد. علائم اولیه شامل خستگی شدید و خارش پوست (پریتیتوس) است و با پیشرفت بیماری، زردی (یرقان)، درد در سمت راست بالای شکم، خشکی چشم و دهان (سندرم شوگرن)، کاهش وزن و تورم پاها ظاهر می‌شود.

علائم و عوامل خطر

• علائم: خستگی شدید (شایع‌ترین علامت)، خارش پوست (اغلب علامت اولیه)، خشکی چشم و دهان (سندرم شوگرن)، درد در سمت راست بالای شکم، زردی (یرقان)، کاهش وزن، تورم پاها و مچ پا (ادم)، پوکی استخوان (به‌دلیل سوءجذب چربی و ویتامین D)
• عوامل خطر: جنسیت زن (۹ برابر)، سن ۳۰-۶۰ سال، سابقه خانوادگی، عفونت‌های ادراری، سیگار

نقش تغذیه در مدیریت PBC

تغذیه در PBC بر جبران سوءجذب چربی و ویتامین‌های محلول در چربی (A، D، E، K) و کاهش خارش متمرکز است. به‌دلیل کاهش ترشح صفرا، جذب چربی‌ها کاهش می‌یابد و مصرف تری‌گلیسیریدهای با زنجیره متوسط (MCT) (روغن نارگیل) که بدون نیاز به صفرا جذب می‌شوند، توصیه می‌شود. مصرف کلسیم و ویتامین D برای پیشگیری از پوکی استخوان ضروری است. خارمریم و زردچوبه به محافظت از کبد کمک می‌کنند. رژیم غذایی باید کم‌چرب و سرشار از فیبر (میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل) باشد.

مواد غذایی مفید

• MCT: روغن نارگیل
• کلسیم و ویتامین D: شیر و لبنیات (کم‌چرب)، کنجد، ماهی‌های چرب، نور خورشید
• ویتامین‌های محلول در چربی: جگر (A)، روغن‌های گیاهی (E)، سبزیجات برگ سبز (K)
• خارمریم و زردچوبه (جوشانده یا مکمل با مشورت پزشک)
• سبزیجات برگ سبز، میوه‌ها، غلات کامل