لیشمانیوز (سالک)

معرفی بیماری

لیشمانیوز یک بیماری عفونی انگلی است که توسط انگل لیشمانیا از طریق نیش پشه خاکی (فلبوتوموس) به انسان منتقل می‌شود. این بیماری به دو شکل اصلی سالک پوستی (شایع‌ترین نوع) و سالک احشایی (کالاآزار) بروز می‌کند. سالک پوستی با زخم‌های پوستی مزمن و بدون درد در محل گزش مشخص می‌شود که می‌توانند ماه‌ها تا سال‌ها طول بکشند و باعث ایجاد اسکار (جای زخم) شوند. سالک احشایی یا کالاآزار یک بیماری سیستمیک جدی و بالقوه کشنده است که با تب طولانی‌مدت، کاهش وزن، بزرگ شدن طحال و کبد، کم‌خونی و کاهش سیستم ایمنی همراه است. این بیماری در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری (از جمله ایران – استان‌های خراسان، فارس، اصفهان، خوزستان) شیوع دارد. پیشگیری از طریق استفاده از پشه‌بند، دافع حشرات و بهبود شرایط مسکن امکان‌پذیر است.

علائم و عوارض

• سالک پوستی: زخم‌های پوستی بدون درد (معمولاً در نواحی باز بدن مانند صورت، بازوها و پاها) که به‌صورت برآمدگی قرمز شروع و سپس به زخم با لبه‌های برجسته تبدیل می‌شود، زخم ممکن است ماه‌ها تا سال‌ها باقی بماند و باعث اسکار (جای زخم) دائمی شود
• سالک احشایی (کالاآزار): تب طولانی‌مدت (ممکن است هفته‌ها یا ماه‌ها ادامه یابد)، کاهش وزن شدید، بی‌اشتهایی، بزرگ شدن طحال (اسپلنومگالی) و کبد (هپاتومگالی)، کم‌خونی، کاهش تعداد گلبول‌های سفید (لکوپنی) و پلاکت‌ها (ترومبوسیتوپنی)، افزایش خطر عفونت‌های فرصت‌طلب

نقش تغذیه در بهبودی و تقویت ایمنی

تغذیه در لیشمانیوز بر تقویت سیستم ایمنی، ترمیم بافت و جبران کم‌خونی (در سالک احشایی) متمرکز است. مصرف پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، لبنیات، حبوبات) برای ترمیم زخم‌ها و بافت‌ها ضروری است. ویتامین C و روی به ترمیم زخم و تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کنند. آهن و اسیدفولیک برای جبران کم‌خونی در سالک احشایی ضروری هستند. ویتامین A به ترمیم بافت‌های پوست کمک می‌کند. مصرف مایعات کافی برای جلوگیری از کم‌آبی و دفع سموم توصیه می‌شود.

مواد غذایی مفید

• پروتئین: گوشت، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، لبنیات، حبوبات (عدس، لوبیا، نخود)
• ویتامین C: مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای، توت‌فرنگی
• روی: گوشت، تخمه کدو، مغزها، جگر
• آهن و اسیدفولیک: جگر، گوشت قرمز، اسفناج، عدس، لوبیا
• ویتامین A: هویج، کدو حلوایی، اسفناج، جگر
• مایعات: آب، دمنوش‌های گیاهی، آب میوه‌ها