سرخک (Measles)

معرفی بیماری

سرخک یک بیماری عفونی ویروسی بسیار واگیر و شدید است که با تب بالا، سرفه، آبریزش بینی، قرمزی چشم‌ها و سپس بثورات پوستی مشخص می‌شود. عامل این بیماری ویروس سرخک (از خانواده پارامیکسوویروس‌ها) است که از طریق قطرات تنفسی (سرفه، عطسه) منتقل می‌شود و یکی از مسری‌ترین بیماری‌های شناخته‌شده است. دوره نهفتگی بیماری معمولاً ۱۰-۱۴ روز است و بیمار از ۴ روز قبل تا ۴ روز پس از ظهور بثورات، مسری است. علائم شامل تب بالا (تا ۴۰ درجه)، سرفه خشک، آبریزش بینی، التهاب ملتحمه چشم، لکه‌های کوچک سفید در دهان (لکه‌های کوپلیک) و سپس بثورات قرمز و ماکولوپاپولار روی صورت و گردن که به‌تدریج به کل بدن گسترش می‌یابد، است. عوارض جدی سرخک شامل ذات‌الریه، اسهال شدید، عفونت گوش میانی، کوری، آنسفالیت (التهاب مغز) و مرگ (به‌ویژه در کودکان) است. واکسن MMR به‌طور مؤثری از این بیماری پیشگیری می‌کند.

علائم و عوارض

• علائم: تب بالا (تا ۴۰ درجه سانتی‌گراد)، سرفه خشک و آبریزش بینی، التهاب ملتحمه چشم (چشم‌های قرمز و آب‌ریز)، لکه‌های کوپلیک (لکه‌های کوچک سفید-آبی با هاله قرمز در داخل دهان)، بثورات ماکولوپاپولار قرمز (که از صورت و گردن شروع و به تنه، بازوها و پاها گسترش می‌یابد)
• عوارض جدی: ذات‌الریه (پنومونی) – شایع‌ترین علت مرگ، اسهال شدید و کم‌آبی، عفونت گوش میانی (اوتیت مدیا) که می‌تواند باعث ناشنوایی شود، آنسفالیت (التهاب مغز)، کوری (به‌دلیل کمبود ویتامین A در کودکان مبتلا)

نقش تغذیه در بهبودی

تغذیه در طول بیماری سرخک نقش حیاتی در بهبودی و کاهش عوارض دارد. آبرسانی با مصرف مایعات فراوان (آب، ORS، دمنوش‌های گیاهی، سوپ رقیق) برای جلوگیری از کم‌آبی ناشی از تب و اسهال ضروری است. ویتامین A به‌شدت در کاهش شدت و مرگ‌ومیر سرخک (به‌ویژه در کودکان) مؤثر است و سازمان بهداشت جهانی تجویز مکمل ویتامین A را در کودکان مبتلا به سرخک توصیه می‌کند. منابع غذایی ویتامین A شامل جگر، هویج، کدو حلوایی، اسفناج، زرده تخم‌مرغ و شیر است. غذاهای نرم و مقوی (سوپ، پوره، فرنی، حریره، شیربرنج) به حفظ انرژی و مواد مغذی کمک می‌کنند.

مواد غذایی مفید

• آبرسان‌ها: آب، ORS، دمنوش‌های گیاهی (نعنا، بابونه، زنجبیل)، سوپ رقیق، آب مرغ
• ویتامین A: جگر، هویج پخته، کدو حلوایی، اسفناج پخته، زرده تخم‌مرغ، شیر
• غذاهای نرم و مقوی: فرنی، حریره، شیربرنج، پوره سیب‌زمینی، سوپ سبزیجات
• ویتامین C: آب مرکبات (به‌مقدار کم در صورت عدم تحریک دهان)