کمبود ویتامین K

معرفی بیماری

کمبود ویتامین K نادر است اما می‌تواند عواقب جدی در انعقاد خون و سلامت استخوان‌ها داشته باشد. ویتامین K یک ویتامین محلول در چربی است که برای سنتز پروتئین‌های انعقادی در کبد (فاکتورهای II، VII، IX، X) و همچنین برای پروتئین‌های استخوانی (استئوکلسین) ضروری است. ویتامین K به دو شکل اصلی K1 (فیلوکینون) در منابع گیاهی و K2 (مناکینون) که توسط باکتری‌های روده ساخته می‌شود و در منابع حیوانی وجود دارد. کمبود ویتامین K معمولاً در نوزادان (به‌دلیل ذخیره کم و عدم وجود باکتری‌های روده)، افراد مبتلا به سوءجذب چربی، مصرف‌کنندگان طولانی آنتی‌بیوتیک‌ها (که باکتری‌های تولیدکننده K2 را از بین می‌برند) و مصرف‌کنندگان داروهای ضد انعقاد رخ می‌دهد. علائم شامل کبودی آسان، خونریزی لثه، خونریزی بینی، خونریزی گوارشی، خونریزی قاعدگی شدید و در نوزادان، خونریزی داخل جمجمه است.

علائم و عوامل خطر

• علائم: کبودی آسان و بدون علت، خونریزی لثه هنگام مسواک زدن، خونریزی بینی مکرر، خونریزی گوارشی (خون در مدفوع)، خونریزی قاعدگی شدید (منوراژی)، خونریزی پس از جراحی یا ضربه، در نوزادان: خونریزی داخل جمجمه (بیماری خونریزی نوزادان)
• عوامل خطر: نوزادان (ذخیره کم و فقدان باکتری‌های روده)، بیماری‌های گوارشی با سوءجذب چربی (سلیاک، فیبروز کیستیک، کرون، کولیت، انسداد مجاری صفراوی)، مصرف طولانی آنتی‌بیوتیک‌ها (کاهش باکتری‌های تولیدکننده K2)، مصرف داروهای ضد انعقاد (وارفارین)، بیماری‌های کبدی شدید (کاهش سنتز فاکتورهای انعقادی)

منابع غذایی و جذب

ویتامین K1 به‌وفور در سبزیجات برگ سبز تیره (اسفناج، کلم پیچ، کلم بروکلی، کاهو، برگ شلغم)، روغن‌های گیاهی (سویا، کانولا) و کیوی و آووکادو وجود دارد. ویتامین K2 در محصولات تخمیری (ناتو، پنیرهای تخمیری)، جگر، گوشت، زرده تخم‌مرغ و توسط باکتری‌های روده ساخته می‌شود. جذب ویتامین K با مصرف هم‌زمان چربی افزایش می‌یابد.

مواد غذایی مفید

• ویتامین K1: اسفناج، کلم پیچ، کلم بروکلی، کاهو، برگ شلغم، جعفری، کیوی، آووکادو
• ویتامین K2: ناتو (غنی‌ترین منبع)، پنیرهای تخمیری، جگر، گوشت، زرده تخم‌مرغ
• روغن‌های گیاهی: روغن سویا، روغن کانولا