آلرژی به نیش حشرات (Insect Sting Allergy)

معرفی بیماری

آلرژی به نیش حشرات یک واکنش شدید و بالقوه کشنده سیستم ایمنی به سم حشرات نیش‌زن مانند زنبور عسل، زنبور، هورنت، و مورچه‌های آتشین است. این بیماری که در بین مردم با نام‌های "آلرژی به نیش زنبور" یا "حساسیت به گزش حشرات" نیز شناخته می‌شود، در حدود ۵٪ از جمعیت جهان رخ می‌دهد و می‌تواند از یک واکنش موضعی و خفیف تا آنافیلاکسی (یک وضعیت تهدیدکننده حیات) متغیر باشد. افرادی که سابقه واکنش شدید به نیش حشرات دارند، در معرض خطر بالای آنافیلاکسی در نیش‌های بعدی هستند.

علائم و عوارض

• واکنش موضعی (طبیعی): درد، تورم و قرمزی در محل نیش (که معمولاً در عرض چند ساعت بهبود می‌یابد)
• واکنش بزرگ موضعی: تورم شدید (به‌اندازه یک سکه بزرگ یا بیشتر) که می‌تواند تا ۴۸ ساعت ادامه یابد (معمولاً خطرناک نیست)
• واکنش سیستمیک (آلرژیک): کهیر و خارش گسترده در سراسر بدن، تورم صورت، لب‌ها، زبان و گلو (آنژیوادم)، دشواری در تنفس و خس‌خس سینه، افت فشار خون و سرگیجه، غش کردن، تهوع و استفراغ، درد شکم
• آنافیلاکسی (واکنش شدید و تهدیدکننده حیات): افت شدید فشار خون، شوک، نارسایی تنفسی، از دست دادن هوشیاری، مرگ (در صورت عدم درمان فوری)

عوامل خطر و تشخیص

عوامل خطر اصلی آلرژی به نیش حشرات عبارتند از: سابقه واکنش آلرژیک قبلی به نیش حشرات (مهم‌ترین عامل)، آلرژی به سایر مواد (مانند گرده، گرد و غبار)، سنین بزرگسالی (واکنش‌های شدیدتر در بزرگسالان)، شغل‌های پرخطر (زنبورداران، کارگران فضای باز) و فعالیت در فضای باز. تشخیص با تست پوستی و آزمایش خون (اندازه‌گیری IgE اختصاصی علیه سم زنبور و سایر حشرات) انجام می‌شود.

نقش تغذیه و مدیریت اضطراری

تنها درمان مؤثر برای آنافیلاکسی ناشی از نیش حشرات، تزریق فوری آدرنالین (اپی‌نفرین) با استفاده از اتواینجکتور اپی‌نفرین (مانند EpiPen) است. افراد با سابقه واکنش شدید باید همیشه اپی‌نفرین همراه داشته باشند و آموزش استفاده از آن را ببینند. پیشگیری با پرهیز از مناطق با حشرات زیاد، پوشیدن لباس‌های بلند، استفاده از دافع حشرات، پرهیز از عطر و رنگ‌های روشن (که حشرات را جذب می‌کنند) و ایمونوتراپی با سم زنبور (برای کاهش حساسیت) انجام می‌شود. تغذیه نقشی مستقیم در درمان این آلرژی ندارد، اما مصرف ویتامین C و روی برای تقویت سیستم ایمنی مفید است.