سیفلیس (بیماری آتشک)

معرفی بیماری

سیفلیس یک عفونت باکتریایی مقاربتی جدی است که توسط باکتری ترپونما پالیدوم ایجاد می‌شود. این بیماری که در بین مردم با نام‌های "بیماری آتشک" یا "بیماری تناسلی" نیز شناخته می‌شود، به چند مرحله تقسیم می‌شود و در صورت عدم درمان، می‌تواند به سیستم عصبی، قلب و عروق و سایر اندام‌ها آسیب بزند. سیفلیس در هر سنی رخ می‌دهد و با آنتی‌بیوتیک‌ها (پنی‌سیلین) به‌خوبی درمان می‌شود، اما آسیب‌های دیررس غیرقابل برگشت هستند.

علائم و عوارض

• مرحله اولیه (زخم اولیه - ۳-۹۰ روز پس از تماس): زخم بدون درد (شانکر) در محل ورود باکتری (معمولاً آلت تناسلی، واژن، دهان یا رکتوم)، بزرگ شدن غدد لنفاوی مجاور
• مرحله ثانویه (چند هفته تا چند ماه پس از بهبود زخم): بثورات پوستی (معمولاً در کف دست‌ها و پاها)، تب، خستگی، سردرد، زخم‌های دهان و گلو، ریزش مو، کاهش وزن
• مرحله نهفته (بدون علامت): ممکن است سال‌ها ادامه یابد
• مرحله سوم (دیررس - در صورت عدم درمان): درگیری قلب و عروق (آنوریسم آئورت، نارسایی دریچه آئورت)، درگیری سیستم عصبی (نوروسیفلیس - اختلالات روانی، فلج، کوری، ناشنوایی)، گوم‌ها (توده‌های خوش‌خیم در پوست، استخوان‌ها و اندام‌ها)
• عوارض: نابینایی، ناشنوایی، دمانس، فلج، آنوریسم آئورت (که می‌تواند پاره شده و کشنده باشد)، مرگ (در صورت عدم درمان)

عوامل خطر و تشخیص

عوامل خطر اصلی سیفلیس عبارتند از: رابطه جنسی محافظت‌نشده، داشتن شرکای جنسی متعدد، عفونت HIV و مردانی که با مردان رابطه جنسی دارند (MSM). تشخیص با آزمایش خون (غربالگری - RPR یا VDRL و تست تاییدی - FTA-ABS یا TP-PA)، و در مراحل اولیه با میکروسکوپ از زخم (تشخیص مستقیم باکتری) انجام می‌شود.

نقش تغذیه در بهبودی و پیشگیری

پیشگیری از سیفلیس با استفاده از کاندوم و پرهیز از شرکای جنسی متعدد انجام می‌شود. درمان با آنتی‌بیوتیک (پنی‌سیلین) انجام می‌شود. تغذیه در طول درمان می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی و کاهش عوارض کمک کند. مصرف ویتامین C و روی به تقویت سیستم ایمنی و مبارزه با عفونت کمک می‌کنند. پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات) برای ترمیم بافت‌ها و بهبودی ضروری است. ویتامین‌های گروه B و امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو، بذر کتان) برای سلامت سیستم عصبی مفید هستند (در صورت درگیری عصبی).