لکوپلاکیا (لکه‌های سفید دهان)

معرفی بیماری

لکوپلاکیا یک بیماری دهانی است که با لکه‌های سفید ضخیم بر روی غشای مخاطی دهان (گونه‌ها، لثه‌ها، زبان، سقف دهان) مشخص می‌شود. این لکه‌ها معمولاً در اثر تحریک مزمن (مانند مصرف دخانیات، الکل، یا تحریک مکانیکی مانند دندان‌های ناهموار) ایجاد می‌شوند و نمی‌توان آن‌ها را با خراشیدن از بین برد. لکوپلاکیا که در بین مردم با نام‌های "لکه‌های سفید دهان" یا "بیماری لکه‌های دهانی" نیز شناخته می‌شود، یک ضایعه پیش‌سرطانی محسوب می‌شود و در صورت عدم پیگیری، می‌تواند به سرطان دهان تبدیل شود (در حدود ۱-۵٪ موارد).

علائم و عوارض

• علائم اصلی: لکه‌های سفید، ضخیم و برجسته بر روی مخاط دهان (که قابل خراشیدن نیستند)، معمولاً بدون درد، سطح صاف یا چروکیده، گاهی با ظاهر زگیل‌مانند
• علائم دیگر: تغییر در حس چشایی، حساسیت به غذاهای گرم یا تند، درد یا ناراحتی (در صورت بزرگ شدن ضایعه)
• عوارض: تبدیل به سرطان سلول سنگفرشی دهان (در ۱-۵٪ موارد - به‌ویژه در انواع با دیسپلازی، لکوپلاکیای پرزدار و اریترولکوپلاکیا)، رشد و گسترش ضایعه، ناراحتی در هنگام غذا خوردن و صحبت کردن

عوامل خطر و تشخیص

عوامل خطر اصلی لکوپلاکیا عبارتند از: مصرف دخانیات (سیگار، پیپ، قلیان، توتون جویدنی) - مهم‌ترین عامل خطر، مصرف الکل، تحریک مکانیکی مزمن (دندان‌های ناهموار، پروتزهای دندانی نامناسب)، عفونت HPV، و نقص سیستم ایمنی (HIV). تشخیص با معاینه دهان توسط دندانپزشک یا متخصص گوش و حلق و بینی، و در صورت مشکوک بودن، بیوپسی (نمونه‌برداری از ضایعه برای بررسی پاتولوژی و تشخیص دیسپلازی یا سرطان) انجام می‌شود.

نقش تغذیه در پیشگیری و حمایت از درمان

پیشگیری از لکوپلاکیا با پرهیز از دخانیات و الکل انجام می‌شود. تغذیه می‌تواند به کاهش خطر تبدیل به سرطان کمک کند. مصرف میوه‌ها و سبزیجات (به‌ویژه سبزیجات چلیپایی و مرکبات) و آنتی‌اکسیدان‌ها (ویتامین C، E، کاروتنوئیدها) به محافظت از سلول‌های مخاط دهان کمک می‌کنند. اسیدفولیک و ویتامین B12 (سبزیجات برگ سبز، جگر، گوشت، حبوبات) برای سلامت بافت‌های دهان و کاهش خطر دیسپلازی مفید هستند. همچنین پرهیز از غذاهای تند، داغ و اسیدی که می‌توانند مخاط دهان را تحریک کنند و مصرف آب کافی برای حفظ رطوبت دهان توصیه می‌شود.