آمبولی ریه (لخته خونی در ریه)

معرفی بیماری

آمبولی ریه (PE) یک وضعیت جدی و تهدیدکننده حیات است که در آن یک لخته خون (معمولاً از وریدهای عمقی پاها - DVT) جدا شده و از طریق جریان خون به شریان‌های ریه حرکت می‌کند و باعث انسداد جریان خون به ریه‌ها می‌شود. این بیماری که در بین مردم با نام‌های "لخته خونی در ریه" یا "انسداد عروق ریه" نیز شناخته می‌شود، یک اورژانس پزشکی است که در صورت عدم درمان سریع، می‌تواند به نارسایی تنفسی، شوک و مرگ منجر شود.

علائم و عوارض

• علائم شایع: تنگی نفس ناگهانی (که با فعالیت بدنی بدتر می‌شود)، درد شدید قفسه سینه (که با تنفس عمیق تشدید می‌شود - درد پلورتیک)، سرفه (ممکن است همراه با خلط خونی باشد)، تپش قلب، تعریق شدید
• علائم شدید: فشار خون پایین و شوک، غش کردن (سینکوپ)، سیانوز (کبودی لب‌ها و پوست به‌دلیل کاهش شدید اکسیژن)، افزایش ضربان قلب و تنفس
• عوارض: نارسایی تنفسی حاد، سندرم زجر تنفسی حاد (ARDS)، شوک قلبی (به‌دلیل کاهش جریان خون به قلب)، فشار خون ریوی (افزایش فشار در ریه‌ها)، مرگ ناگهانی (در موارد شدید و درمان‌نشده)

عوامل خطر و تشخیص

عوامل خطر اصلی آمبولی ریه عبارتند از: بی‌حرکتی طولانی (پروازهای طولانی، بستری در بیمارستان، استراحت در بستر)، جراحی (به‌ویژه جراحی ارتوپدی)، چاقی، بارداری و پس از زایمان، مصرف هورمون‌های ضدبارداری، سیگار، افزایش سن، سابقه خانوادگی و برخی بیماری‌ها (سرطان، بیماری‌های قلبی، ترومبوفیلی - استعداد ژنتیکی به لخته شدن). تشخیص با سی‌تی آنژیوگرافی ریه (CTPA) (روش استاندارد طلایی)، سونوگرافی داپلر پاها (برای تشخیص DVT)، آزمایش خون (اندازه‌گیری دی-دایمر - که در آمبولی ریه افزایش می‌یابد) و اکوکاردیوگرافی (برای ارزیابی عملکرد قلب) انجام می‌شود.

نقش تغذیه در پیشگیری و بهبودی

تغذیه می‌تواند به کاهش خطر لخته شدن خون و حمایت از بهبودی کمک کند. اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو، بذر کتان) با کاهش التهاب و رقیق‌کنندگی خون، خطر لخته شدن را کاهش می‌دهند. سیر و پیاز (آلیسین و کوئرستین) دارای خواص رقیق‌کنندگی خون هستند. ویتامین C (مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای) به سلامت عروق کمک می‌کند. نوشیدن آب کافی (۸-۱۰ لیوان در روز) برای جلوگیری از غلیظ شدن خون و کاهش خطر لخته شدن ضروری است. کاهش مصرف ویتامین K (در صورت مصرف داروهای رقیق‌کننده خون مانند وارفارین) باید با مشورت پزشک انجام شود. همچنین فعالیت بدنی منظم و پرهیز از بی‌حرکتی طولانی (با انجام حرکات کششی پاها در سفرهای طولانی) توصیه می‌شود.