سرطان مثانه (Bladder Cancer)

معرفی بیماری

سرطان مثانه یک سرطان نسبتاً شایع در دستگاه ادراری است که از سلول‌های پوشاننده مثانه (اوروتلیوم) منشأ می‌گیرد. این سرطان در مردان ۳-۴ برابر شایع‌تر از زنان است و معمولاً در افراد مسن (۶۰-۷۰ سال) رخ می‌دهد. شایع‌ترین نوع آن کارسینوم سلول انتقالی (TCC) است که حدود ۹۰٪ موارد را تشکیل می‌دهد. در صورت تشخیص زودهنگام (مراحل سطحی)، میزان بهبودی بالاست، اما در مراحل پیشرفته (تهاجمی)، درمان دشوارتر است.

علائم و عوارض

• علائم اصلی: خون در ادرار (هماچوری - قابل مشاهده یا میکروسکوپی، معمولاً بدون درد و ممکن است متناوب باشد)، تکرر ادرار، فوریت ادراری، درد هنگام ادرار (دیسوریا) - در مراحل اولیه
• علائم پیشرفته: درد لگن یا کمر (یک طرفه)، کاهش وزن، خستگی، تورم پاها (به‌دلیل انسداد لنفاوی)، عدم توانایی در دفع ادرار (در صورت انسداد حالب)
• عوارض: گسترش به دیواره مثانه و بافت‌های اطراف (پروستات، رحم، واژن، دیواره لگن)، انسداد حالب (که می‌تواند باعث هیدرونفروز و نارسایی کلیوی شود)، متاستاز به غدد لنفاوی لگن، ریه‌ها، کبد و استخوان‌ها (در مراحل پیشرفته)، و مرگ

عوامل خطر و تشخیص

عوامل خطر اصلی سرطان مثانه عبارتند از: سیگار (شایع‌ترین عامل خطر - حدود ۵۰٪ موارد)، مواجهه با مواد شیمیایی (آمین‌های آروماتیک در صنایع رنگ، چرم، لاستیک، چاپ)، عفونت‌های مزمن مثانه (به‌ویژه شیستوزومیازیس در مناطق گرمسیری)، سابقه خانوادگی، سن بالا (بیشتر در بالای ۶۰ سال)، جنسیت مذکر، و برخی داروها (سیکلوفسفامید). تشخیص با سیستوسکوپی (مشاهده مستقیم مثانه - استاندارد طلایی)، بیوپسی (از طریق سیستوسکوپی)، سی‌تی اسکن و آزمایش ادرار (سیتولوژی) انجام می‌شود.

نقش تغذیه در پیشگیری و حمایت از درمان

پیشگیری از سرطان مثانه با پرهیز از سیگار و مصرف مایعات کافی (آب - حداقل ۸ لیوان در روز) برای رقیق کردن ادرار و کاهش غلظت مواد سرطان‌زا انجام می‌شود. مصرف میوه‌ها و سبزیجات (به‌ویژه سبزیجات چلیپایی و مرکبات) و آنتی‌اکسیدان‌ها (ویتامین C، E، سلنیوم، روی) به کاهش خطر کمک می‌کنند. چای سبز و زردچوبه با خواص ضدسرطانی مفید هستند. محدودیت مصرف گوشت قرمز و فرآوری‌شده و چربی‌های اشباع توصیه می‌شود. در طول درمان (جراحی، شیمی‌درمانی، ایمونوتراپی)، مصرف پروتئین باکیفیت و کالری کافی برای حفظ وزن و ترمیم بافت‌ها ضروری است.