سرطان دهانه رحم (Cervical Cancer)

معرفی بیماری

سرطان دهانه رحم یکی از سرطان‌های شایع و قابل پیشگیری در زنان است که از سلول‌های دهانه رحم (بخش تحتانی رحم که به واژن متصل می‌شود) منشأ می‌گیرد. این سرطان تقریباً در تمام موارد (بیش از ۹۹٪) با عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) مرتبط است. با غربالگری منظم (پاپ اسمیر و تست HPV) و واکسیناسیون HPV، می‌توان از بروز این سرطان پیشگیری کرد یا آن را در مراحل اولیه تشخیص داد. در صورت تشخیص زودهنگام، میزان بهبودی بسیار بالاست.

علائم و عوارض

• علائم اولیه (معمولاً بدون علامت): در مراحل اولیه، سرطان دهانه رحم معمولاً هیچ علامتی ندارد و از طریق غربالگری (پاپ اسمیر) تشخیص داده می‌شود
• علائم پیشرفته: خونریزی واژینال (پس از رابطه جنسی، بین دوره‌های قاعدگی یا پس از یائسگی)، ترشحات واژینال آبکی یا خونی با بوی بد، درد لگن یا کمر، درد هنگام رابطه جنسی (دیسپارونی)
• عوارض: گسترش به بافت‌های اطراف (واژن، پارامتریوم، دیواره لگن)، متاستاز به غدد لنفاوی لگن، ریه‌ها، کبد و استخوان‌ها (در مراحل پیشرفته)، انسداد حالب (که می‌تواند باعث نارسایی کلیوی شود)، و مرگ

عوامل خطر و تشخیص

عوامل خطر اصلی سرطان دهانه رحم عبارتند از: عفونت HPV (به‌ویژه تیپ‌های ۱۶ و ۱۸) – شایع‌ترین عامل، سیگار، نقص ایمنی (HIV)، تعداد زیاد زایمان، استفاده طولانی از قرص‌های ضدبارداری، سابقه عفونت‌های مقاربتی (مانند کلامیدیا) و فقر (عدم دسترسی به غربالگری). تشخیص با پاپ اسمیر (غربالگری)، تست HPV، کولپوسکوپی (معاینه دقیق دهانه رحم)، و بیوپسی انجام می‌شود.

نقش تغذیه در پیشگیری و حمایت از درمان

پیشگیری از سرطان دهانه رحم با واکسیناسیون HPV (برای دختران و پسران ۹-۲۶ سال) و غربالگری منظم (پاپ اسمیر هر ۳-۵ سال) انجام می‌شود. تغذیه می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی در برابر عفونت HPV کمک کند. مصرف فولات (اسیدفولیک) (سبزیجات برگ سبز، حبوبات، مرکبات) و ویتامین C (مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای) به کاهش خطر عفونت HPV کمک می‌کنند. آنتی‌اکسیدان‌ها (ویتامین E، سلنیوم، روی) و چای سبز با خواص ضدسرطانی مفید هستند. پرهیز از سیگار و مصرف غذاهای غنی از پروبیوتیک (ماست، کفیر) برای تقویت سیستم ایمنی توصیه می‌شود.