سرطان پوست (غیرملانوما) (Non-melanoma Skin Cancer)

معرفی بیماری

سرطان پوست غیرملانوما شایع‌ترین نوع سرطان در جهان است که شامل دو نوع اصلی کارسینوم سلول بازال (BCC) و کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC) می‌شود. این سرطان‌ها معمولاً در نواحی از پوست که در معرض نور خورشید قرار دارند (صورت، گردن، دست‌ها، پوست سر) ایجاد می‌شوند. BCC شایع‌ترین نوع است (حدود ۸۰٪ موارد) و به‌ندرت متاستاز می‌دهد، در حالی که SCC (حدود ۲۰٪ موارد) تهاجمی‌تر است و می‌تواند به بافت‌های اطراف نفوذ کند و متاستاز دهد.

علائم و عوارض

• کارسینوم سلول بازال (BCC): برجستگی مرواریدی (براق و صورتی-سفید) با رگ‌های خونی قابل مشاهده، زخم باز که بهبود نمی‌یابد، لکه قرمز و پوسته‌دار، ضایعه سفید-مومی شکل شبیه اسکار
• کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC): زخم باز یا برجستگی قرمز و پوسته‌دار که بهبود نمی‌یابد، ضایعه زگیل‌مانند، زخم با لبه‌های برجسته، خونریزی یا خارش در ناحیه ضایعه
• عوارض: تخریب بافت‌های اطراف (استخوان، غضروف، عضلات)، تغییر شکل (به‌ویژه در صورت)، گسترش به غدد لنفاوی و متاستاز به سایر اندام‌ها (نادر، به‌ویژه در SCC)

عوامل خطر و تشخیص

عوامل خطر اصلی سرطان پوست غیرملانوما عبارتند از: قرار گرفتن مکرر در معرض نور UV (آفتاب، سولاریوم)، پوست روشن، سابقه آفتاب‌سوختگی شدید، سن بالای ۵۰ سال، سابقه سرطان پوست، نقص ایمنی (پیوند اعضا، HIV)، و بیماری‌های پوستی پیش‌سرطانی (کراتوز اکتینیک). تشخیص با بیوپسی از ضایعه و بررسی پاتولوژی انجام می‌شود.

نقش تغذیه در پیشگیری و حمایت از درمان

تغذیه می‌تواند به کاهش خطر سرطان پوست کمک کند. مصرف آنتی‌اکسیدان‌ها (ویتامین C، E، سلنیوم، روی، کاروتنوئیدها) از سلول‌های پوست در برابر آسیب UV و استرس اکسیداتیو محافظت می‌کند. لیکوپن (گوجه‌فرنگی پخته، هندوانه) و بتاکاروتن (هویج، کدو حلوایی، اسفناج) به‌عنوان آنتی‌اکسیدان‌های قوی پوست مفید هستند. اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو، بذر کتان) به کاهش التهاب و محافظت از پوست کمک می‌کنند. چای سبز (حاوی پلی‌فنول‌ها) و نیکوتین‌آمید (ویتامین B3) (با مشورت پزشک) در کاهش تعداد ضایعات پوستی مؤثر هستند. همچنین مصرف آب کافی و پرهیز از قندهای ساده توصیه می‌شود.