سرطان کبد (Liver Cancer)

معرفی بیماری

سرطان کبد یکی از سرطان‌های شایع و کشنده در جهان است که از سلول‌های کبدی (هپاتوسلولار کارسینوما - HCC) یا مجاری صفراوی (کلانژیوکارسینوما) منشأ می‌گیرد. شایع‌ترین نوع آن کارسینوم هپاتوسلولار (HCC) است که حدود ۸۰-۹۰٪ موارد سرطان کبد را تشکیل می‌دهد. این بیماری اغلب در افراد با سیروز کبدی (ناشی از هپاتیت مزمن B یا C، الکل، کبد چرب) رخ می‌دهد و در مراحل اولیه معمولاً بدون علامت است.

علائم و عوارض

• علائم اولیه (اغلب بدون علامت): خستگی، کاهش اشتها، کاهش وزن خفیف
• علائم پیشرفته: درد در سمت راست بالای شکم، بزرگ شدن کبد (هپاتومگالی)، یرقان (زردی پوست و چشم‌ها)، تورم پاها و شکم (آسیت)، خارش شدید پوست، تب
• عوارض: نارسایی کبدی، خونریزی واریس مری، آسیت (تجمع مایع در شکم که می‌تواند باعث تنگی نفس و عفونت شود)، انسفالوپاتی کبدی (اختلالات عصبی و روانی)، متاستاز به ریه‌ها، استخوان‌ها و غدد لنفاوی، و مرگ

عوامل خطر و تشخیص

عوامل خطر اصلی سرطان کبد عبارتند از: سیروز کبدی (به‌دلیل هپاتیت مزمن B یا C، الکل، کبد چرب غیرالکلی - NAFLD، هموکروماتوز)، عفونت مزمن هپاتیت B (شایع‌ترین عامل در آسیا و آفریقا) و هپاتیت C، مصرف مزمن الکل، کبد چرب غیرالکلی (NAFLD)، آفلاتوکسین (سم قارچی در غلات و آجیل‌های نامرغوب)، دیابت و چاقی. تشخیص با سونوگرافی (غربالگری در افراد پرخطر)، سی‌تی اسکن، MRI، آلفا-فتوپروتئین (AFP) (مارکر خونی) و بیوپسی کبد انجام می‌شود.

نقش تغذیه در پیشگیری و حمایت از درمان

پیشگیری از سرطان کبد با واکسیناسیون هپاتیت B، درمان هپاتیت C، پرهیز از الکل و کنترل کبد چرب انجام می‌شود. تغذیه در افراد مبتلا به بیماری‌های کبدی بر کاهش مصرف چربی، محدودیت نمک (در صورت آسیت) و مصرف پروتئین باکیفیت (با مشورت پزشک) متمرکز است. مصرف میوه‌ها و سبزیجات (به‌ویژه سبزیجات برگ سبز) و غذاهای غنی از آنتی‌اکسیدان (ویتامین C، E، سلنیوم، روی) به محافظت از سلول‌های کبدی کمک می‌کنند. خارمریم (سیلیمارین) و زردچوبه (کورکومین) با خواص ضدالتهابی و محافظت از کبد مفید هستند.