سرطان تخمدان (Ovarian Cancer)

معرفی بیماری

سرطان تخمدان یکی از سرطان‌های شایع و خطرناک در زنان است که از سلول‌های تخمدان منشأ می‌گیرد. این بیماری اغلب به‌دلیل عدم وجود علائم مشخص در مراحل اولیه، به عنوان "قاتل خاموش" شناخته می‌شود و بسیاری از موارد در مراحل پیشرفته تشخیص داده می‌شوند. انواع اصلی شامل تومورهای اپیتلیالی (شایع‌ترین - حدود ۹۰٪ موارد)، تومورهای سلول‌های زایا و تومورهای استرومایی هستند. در صورت تشخیص زودهنگام، میزان بهبودی به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌یابد.

علائم و عوارض

• علائم شایع (اغلب غیراختصاصی): نفخ یا بزرگ شدن شکم، درد یا فشار در لگن، احساس پری زودرس پس از غذا خوردن (سیری زودرس)، تکرر ادرار یا فوریت ادراری
• علائم پیشرفته: کاهش وزن، خستگی شدید، ناراحتی گوارشی (تهوع، یبوست، اسهال)، کمردرد، اختلالات قاعدگی (در زنان در سنین باروری)، تنگی نفس (به‌دلیل تجمع مایع در شکم - آسیت)
• عوارض: متاستاز به صفاق (لایه پوشاننده حفره شکمی - شایع‌ترین)، غدد لنفاوی، ریه‌ها، کبد و مغز، آسیت (تجمع مایع در شکم که می‌تواند باعث تنگی نفس و ناراحتی شدید شود)، انسداد روده و مرگ در صورت عدم درمان

عوامل خطر و تشخیص

عوامل خطر اصلی سرطان تخمدان عبارتند از: سابقه خانوادگی (جهش‌های BRCA1 و BRCA2، سندرم لینچ)، افزایش سن (بیشتر در زنان بالای ۵۰ سال)، سابقه سرطان سینه یا آندومتریوز، عدم بارداری (نولیپاریتی)، قاعدگی زودهنگام یا یائسگی دیرهنگام، چاقی و درمان باروری (تحریک تخمدان‌ها). تشخیص با سونوگرافی واژینال (تشخیص توده تخمدانی)، آزمایش خون (CA-125) و در صورت نیاز، CT اسکن، MRI و بیوپسی (با لاپاراسکوپی) انجام می‌شود.

نقش تغذیه در پیشگیری و حمایت از درمان

تغذیه می‌تواند به کاهش خطر سرطان تخمدان و حمایت از درمان کمک کند. مصرف میوه‌ها و سبزیجات (به‌ویژه سبزیجات چلیپایی و سبزیجات برگ سبز) و غذاهای غنی از آنتی‌اکسیدان (ویتامین C، E، سلنیوم، کاروتنوئیدها) به کاهش خطر کمک می‌کنند. اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو، بذر کتان) و پرهیز از چربی‌های اشباع و ترانس (گوشت قرمز، فست‌فودها) توصیه می‌شود. چای سبز و سویا (ایزوفلاون‌ها) با خواص ضدسرطانی مفید هستند. کاهش وزن در افراد چاق، فعالیت بدنی منظم و مصرف کلسیم (لبنیات) نیز با کاهش خطر مرتبط است.