سرطان پروستات (Prostate Cancer)
معرفی بیماری
سرطان پروستات دومین سرطان شایع در مردان در جهان است که از غده پروستات (یک غده کوچک در زیر مثانه که مایع منی را تولید میکند) منشأ میگیرد. این سرطان معمولاً در مردان مسنتر (بالای ۶۵ سال) رخ میدهد و اغلب بهآرامی رشد میکند. بسیاری از مردان مبتلا به سرطان پروستات ممکن است سالها بدون علامت باشند و این بیماری ممکن است فقط در معاینات معمول یا آزمایش PSA تشخیص داده شود. با تشخیص زودهنگام، میزان بهبودی بسیار بالاست.
علائم و عوارض
- علائم اولیه (اغلب بدون علامت): در مراحل اولیه، سرطان پروستات معمولاً هیچ علامتی ندارد و از طریق آزمایش PSA (آنتیژن اختصاصی پروستات) یا معاینه رکتوم (DRE) تشخیص داده میشود
- علائم پیشرفته: تکرر ادرار (بهویژه شبها)، دشواری در شروع یا قطع جریان ادرار، ضعف یا قطع شدن جریان ادرار، خون در ادرار یا منی، درد در ناحیه لگن، کمر یا رانها
- عوارض: متاستاز به استخوانها (درد شدید استخوانی - بهویژه در ستون فقرات، لگن و دندهها)، احتباس ادرار، نارسایی کلیوی، اختلال عملکرد جنسی (ناتوانی جنسی)، و بیاختیاری ادرار (در صورت درمانهای تهاجمی)
عوامل خطر و تشخیص
عوامل خطر اصلی سرطان پروستات عبارتند از: افزایش سن (شایعترین عامل)، سابقه خانوادگی (بهویژه در پدر یا برادر)، نژاد آفریقایی-آمریکایی (ریسک بالاتر و تهاجمیتر)، و عوامل ژنتیکی (جهش در ژنهای BRCA1/2 و HOXB13). تشخیص با آزمایش PSA، معاینه رکتوم دیجیتال (DRE)، بیوپسی پروستات (با هدایت سونوگرافی ترانسرکتال - TRUS) و تصویربرداری (MRI) انجام میشود.
نقش تغذیه در پیشگیری و حمایت از درمان
تغذیه میتواند به کاهش خطر سرطان پروستات و مدیریت عوارض درمان کمک کند. مصرف لیکوپن (گوجهفرنگی پخته، هندوانه، گریپفروت قرمز) با کاهش خطر سرطان پروستات مرتبط است. سلنیوم (مغز برزیلی، ماهی تن، تخممرغ) و ویتامین E (بادام، گردو، روغنهای گیاهی) بهعنوان آنتیاکسیدان مؤثر هستند. مصرف سویا (ایزوفلاونها) و چای سبز (کاتچینها) نیز مفید است. کاهش مصرف چربیهای اشباع (گوشت قرمز، لبنیات پرچرب) و کلسیم بالا (در مکملها) توصیه میشود. فعالیت بدنی منظم و حفظ وزن سالم نیز از عوامل پیشگیرانه هستند.
