رتینوبلاستوما (Retinoblastoma)

معرفی بیماری

رتینوبلاستوما یک سرطان نادر و ارثی چشم است که در کودکان (معمولاً زیر ۵ سال) رخ می‌دهد و از سلول‌های شبکیه (رتینوبلاست‌ها) منشأ می‌گیرد. این سرطان با انعکاس سفید-طلایی در مردمک (لکوکوریا - "چشم گربه‌ای")، استرابیسم (چشم‌های کج یا منحرف)، قرمزی و درد چشم، و کاهش بینایی مشخص می‌شود. رتینوبلاستوما می‌تواند یک طرفه یا دوطرفه باشد و در صورت تشخیص زودهنگام، قابل درمان است (با نجات بینایی). عوامل خطر شامل سابقه خانوادگی (جهش ژن RB1) و سن کم هستند. تشخیص با افتالموسکوپی، سونوگرافی چشم و MRI انجام می‌شود و درمان شامل شیمی‌درمانی، رادیوتراپی، لیزر، کرایوتراپی یا برداشتن چشم (در موارد پیشرفته) است.

علائم و عوارض

• علائم اصلی: انعکاس سفید-طلایی در مردمک (لکوکوریا - شایع‌ترین علامت)، استرابیسم (انحراف چشم)، قرمزی و درد چشم، کاهش بینایی
• علائم دیگر: مردمک‌های با اندازه‌های مختلف، التهاب چشم، خونریزی داخل چشم
• عوارض: گسترش به بافت‌های اطراف (حدقه چشم، مغز)، متاستاز به مغز، استخوان‌ها و مغز استخوان (در مراحل پیشرفته)، کوری کامل (در صورت عدم درمان)

عوامل خطر و تشخیص

سابقه خانوادگی (جهش ژن RB1 - ۴۰٪ موارد ارثی)، سن زیر ۵ سال، و ناهنجاری‌های کروموزومی از عوامل خطر هستند. تشخیص با افتالموسکوپی (مشاهده مستقیم تومور)، سونوگرافی چشم و MRI انجام می‌شود.

نقش تغذیه در حمایت از درمان

در طول درمان رتینوبلاستوما، تغذیه مناسب برای حفظ وزن، تقویت سیستم ایمنی و رشد طبیعی کودک ضروری است. مصرف پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات) برای رشد و ترمیم بافت‌ها حیاتی است. ویتامین A (هویج، کدو حلوایی، اسفناج) برای سلامت چشم مفید است، اما مصرف مکمل باید با مشورت پزشک باشد. آنتی‌اکسیدان‌ها (ویتامین C، E، روی) به حمایت از سیستم ایمنی و کاهش عوارض شیمی‌درمانی کمک می‌کنند.