استئوسارکوم (Osteosarcoma)

معرفی بیماری

استئوسارکوم شایع‌ترین نوع سرطان استخوان در کودکان و نوجوانان (۱۰-۲۰ سال) است که از سلول‌های استخوان‌ساز (استئوبلاست‌ها) منشأ می‌گیرد. این سرطان معمولاً در استخوان‌های بلند (راست استخوان ران، درشت‌نی، بازو) در نزدیکی مفاصل (زانو، شانه) رخ می‌دهد و با درد استخوان (که شب‌ها یا با فعالیت بدنی تشدید می‌شود)، تورم و حساسیت در محل تومور مشخص می‌شود. عوامل خطر شامل دوره رشد سریع (بلوغ)، سابقه پرتودرمانی، و برخی بیماری‌های ژنتیکی (رتینوبلاستوما) هستند. تشخیص با تصویربرداری (X-ray، MRI، CT) و بیوپسی انجام می‌شود و درمان شامل شیمی‌درمانی و جراحی (برداشتن تومور) است.

علائم و عوارض

• علائم اصلی: درد استخوان (شروع خفیف و متناوب، سپس مداوم و شدید، شب‌ها یا با فعالیت بدنی تشدید می‌شود)، تورم و حساسیت در محل تومور (معمولاً نزدیک زانو یا شانه)، کاهش دامنه حرکتی مفصل مجاور
• علائم دیگر: لنگیدن (در صورت درگیری پا)، تب خفیف، کاهش وزن، خستگی، شکستگی پاتولوژیک (شکستگی استخوان در محل تومور)
• عوارض: گسترش به بافت‌های اطراف (عضلات، عروق، اعصاب)، متاستاز به ریه‌ها (شایع‌ترین)، استخوان‌های دیگر، و مغز (در مراحل پیشرفته)

عوامل خطر و تشخیص

سن (۱۰-۲۰ سال - دوره رشد سریع)، جنسیت (پسران شایع‌تر)، سابقه پرتودرمانی، بیماری‌های ژنتیکی (رتینوبلاستوما، سندرم لی-فرومنی)، و بیماری پاژه استخوان از عوامل خطر هستند. تشخیص با X-ray (تخریب استخوان و تشکیل استخوان جدید - نمای "خورشیدگون")، MRI و CT و بیوپسی استخوان انجام می‌شود.

نقش تغذیه در حمایت از درمان

در طول درمان استئوسارکوم (شیمی‌درمانی و جراحی)، تغذیه مناسب برای حفظ وزن، تقویت سیستم ایمنی و ترمیم بافت‌ها ضروری است. مصرف پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات) برای ترمیم استخوان و عضلات حیاتی است. کلسیم (لبنیات، کنجد) و ویتامین D (ماهی‌های چرب، نور خورشید) برای سلامت استخوان‌ها و پیشگیری از پوکی استخوان ناشی از شیمی‌درمانی ضروری هستند. آنتی‌اکسیدان‌ها (ویتامین C، E، سلنیوم) به کاهش استرس اکسیداتیو ناشی از شیمی‌درمانی کمک می‌کنند.