سرطان غده بزاقی (Salivary Gland Cancer)

معرفی بیماری

سرطان غده بزاقی یک سرطان نادر در ناحیه سر و گردن است که از سلول‌های غدد بزاقی (بزرگ: غدد پاروتید، ساب‌ماندیبولار، ساب‌لینگوال - و غدد کوچک در سراسر دهان و گلو) منشأ می‌گیرد. این سرطان با توده بدون درد در گردن، صورت یا دهان، بی‌حسی یا درد در صورت، ضعف عضلات صورت، و اختلال در بلع یا باز کردن دهان مشخص می‌شود. عوامل خطر اصلی شامل تابش اشعه به ناحیه سر و گردن (رادیوتراپی)، سیگار، و مواجهه با مواد شیمیایی (گرد و غبار چوب، نیکل) هستند. تشخیص با تصویربرداری (MRI، CT) و بیوپسی انجام می‌شود و درمان شامل جراحی، رادیوتراپی و شیمی‌درمانی است.

علائم و عوارض

• علائم اصلی: توده یا برآمدگی در گردن، صورت، زیر فک یا داخل دهان (معمولاً بدون درد)، بی‌حسی یا درد در صورت، ضعف عضلات صورت (افتادگی پلک یا لب)
• علائم دیگر: اختلال در بلع (دیسفاژی)، دشواری در باز کردن دهان (تریس‌موس)، تغییر در صدا (دیسفونی)، ترشح بزاق خونی
• عوارض: گسترش به بافت‌های اطراف (استخوان فک، عضلات صورت)، متاستاز به غدد لنفاوی گردن، ریه‌ها، کبد و استخوان‌ها (در مراحل پیشرفته)

عوامل خطر و تشخیص

تابش اشعه به سر و گردن (رادیوتراپی)، سیگار، مواجهه با گرد و غبار چوب، نیکل و برخی مواد شیمیایی، سن بالای ۵۰ سال، و سابقه خانوادگی از عوامل خطر هستند. تشخیص با MRI یا CT اسکن و بیوپسی (سوزنی یا جراحی) انجام می‌شود.

نقش تغذیه در حمایت از درمان

در طول درمان سرطان غده بزاقی (به‌ویژه جراحی و رادیوتراپی که ممکن است باعث خشکی دهان و اختلال بلع شود)، تغذیه حمایتی ضروری است. مصرف غذاهای نرم و مرطوب (سوپ، پوره، سس، ماست، آب گوشت) برای سهولت بلع توصیه می‌شود. مایعات فراوان (آب، دمنوش‌ها) برای جبران خشکی دهان ضروری است. پروتئین باکیفیت و کالری بالا برای حفظ وزن و ترمیم بافت‌ها (تخم‌مرغ، ماهی، مرغ، حبوبات، آجیل) توصیه می‌شود. پرهیز از غذاهای تند، اسیدی یا سفت (که می‌توانند زخم‌های دهانی را تحریک کنند) ضروری است.