سرطان تخمدان (Ovarian Cancer)
معرفی بیماری
سرطان تخمدان یک سرطان نسبتاً نادر اما بسیار کشنده در زنان است که از سلولهای تخمدان منشأ میگیرد. بهدلیل عدم وجود علائم مشخص در مراحل اولیه، اغلب در مراحل پیشرفته تشخیص داده میشود و به عنوان "قاتل خاموش" شناخته میشود. علائم شامل نفخ شکم، درد لگن، احساس پری زودرس، تکرر ادرار، کاهش وزن و خستگی هستند. عوامل خطر شامل سابقه خانوادگی (جهشهای ژنی BRCA1 و BRCA2)، سابقه سرطان سینه، افزایش سن، چاقی و عدم بارداری هستند. تشخیص با سونوگرافی واژینال و آزمایش خون (CA-125) انجام میشود و درمان شامل جراحی و شیمیدرمانی است.
علائم و عوارض
- علائم شایع (اغلب غیراختصاصی): نفخ شکم، درد یا فشار در لگن، احساس پری زودرس پس از غذا خوردن، تکرر ادرار یا فوریت ادراری
- علائم دیگر: کاهش وزن، خستگی، ناراحتی گوارشی (تهوع، یبوست، اسهال)، کمردرد، اختلالات قاعدگی (در زنان در سنین باروری)
- عوارض: گسترش به بافتهای لگن و شکم (صفاق)، متاستاز به غدد لنفاوی، ریهها، کبد و سایر اندامها (در مراحل پیشرفته)، مرگ (در صورت تشخیص دیرهنگام)
عوامل خطر و تشخیص
سابقه خانوادگی (جهشهای BRCA1/2)، سابقه سرطان سینه یا تخمدان در خانواده، افزایش سن (معمولاً ۵۰-۷۵ سال)، چاقی، عدم بارداری، سندرم لینچ، و برخی داروهای باروری از عوامل خطر هستند. تشخیص با سونوگرافی واژینال (تشخیص توده تخمدانی) و آزمایش خون (CA-125) و در صورت نیاز، لاپاراسکوپی یا بیوپسی انجام میشود.
نقش تغذیه در پیشگیری و حمایت از درمان
تغذیه میتواند به کاهش خطر سرطان تخمدان کمک کند. مصرف میوهها و سبزیجات (بهویژه سبزیجات چلیپایی و سبزیجات برگ سبز) و غذاهای غنی از آنتیاکسیدان (ویتامین C، E، کاروتنوئیدها) به کاهش خطر کمک میکنند. اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهیهای چرب، گردو، بذر کتان) و پرهیز از چربیهای اشباع و ترانس (گوشت قرمز، فستفودها) توصیه میشود. چای سبز و سویا (با اثرات ضدسرطانی) نیز مفید هستند. کاهش وزن در افراد چاق و مصرف کلسیم (لبنیات) نیز با کاهش خطر مرتبط است.
