کارسینوم سلول بازال پوست (Basal Cell Carcinoma)

معرفی بیماری

کارسینوم سلول بازال (BCC) شایع‌ترین نوع سرطان پوست در جهان است که از سلول‌های پایه (لایه پایینی اپیدرم) منشأ می‌گیرد. این سرطان معمولاً در نواحی در معرض آفتاب (صورت، گوش‌ها، گردن، پوست سر) ایجاد می‌شود و به‌صورت برجستگی مرواریدی، زخم باز، یا لکه‌های قرمز یا صورتی ظاهر می‌شود. BCC به‌ندرت متاستاز می‌دهد (کمتر از ۰.۵٪ موارد) اما می‌تواند به‌سرعت در محل رشد کرده و به بافت‌های اطراف (استخوان، غضروف، عضلات) نفوذ کند و باعث تخریب و تغییر شکل شود. تشخیص با بیوپسی پوست انجام می‌شود و درمان با جراحی، کرایوتراپی، رادیوتراپی یا درمان موضعی انجام می‌شود.

علائم و عوارض

• علائم: برجستگی مرواریدی (براق و صورتی-سفید) با رگ‌های خونی قابل مشاهده، زخم باز که بهبود نمی‌یابد یا خونریزی می‌کند، لکه قرمز و پوسته‌دار، ضایعه سفید-مومی شکل شبیه اسکار، زخم با لبه‌های برجسته
• محل‌های شایع: صورت (به‌ویژه بینی، پلک‌ها، گوش‌ها)، گردن، پوست سر، شانه‌ها، پشت
• عوارض: تخریب بافت‌های اطراف (استخوان، غضروف، عضلات - در صورت عدم درمان)، تغییر شکل (به‌ویژه در صورت)، گسترش به غدد لنفاوی (نادر، اما ممکن است در موارد بسیار پیشرفته)

عوامل خطر و تشخیص

قرار گرفتن مکرر در معرض نور UV (آفتاب، سولاریوم)، پوست روشن، سابقه BCC یا سایر سرطان‌های پوست، سن بالای ۵۰ سال، نقص ایمنی (پیوند اعضا، HIV)، و بیماری‌های ژنتیکی نادر (سندرم گورلین) از عوامل خطر هستند. تشخیص با بیوپسی از ضایعه و بررسی پاتولوژی انجام می‌شود.

نقش تغذیه در پیشگیری و حمایت از درمان

تغذیه مشابه SCC در پیشگیری از BCC نقش دارد. مصرف آنتی‌اکسیدان‌ها (ویتامین C، E، سلنیوم، روی، کاروتنوئیدها) و لیکوپن (گوجه‌فرنگی پخته) به محافظت از پوست در برابر آسیب UV کمک می‌کنند. اسیدهای چرب امگا-۳ و چای سبز نیز به کاهش التهاب و محافظت از سلول‌های پوست کمک می‌کنند. همچنین مصرف نیکوتین‌آمید (ویتامین B3) (با مشورت پزشک) در برخی مطالعات به کاهش تعداد ضایعات پوستی کمک می‌کند.