کارسینوم سلول سنگفرشی پوست (Squamous Cell Carcinoma)

معرفی بیماری

کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC) دومین نوع شایع سرطان پوست است که از سلول‌های سنگفرشی (لایه خارجی پوست) منشأ می‌گیرد. این سرطان معمولاً در مناطقی از بدن که در معرض نور خورشید هستند (صورت، گوش، گردن، دست‌ها) ایجاد می‌شود و به‌صورت زخم‌های غیرقابل بهبود، پوسته‌های ضخیم و قرمز، یا ضایعات زگیل‌مانند ظاهر می‌شود. SCC در افراد با پوست روشن، سابقه آفتاب‌سوختگی مکرر، و نقص ایمنی شایع‌تر است و اگرچه معمولاً به‌آرامی رشد می‌کند، می‌تواند به بافت‌های اطراف و غدد لنفاوی متاستاز دهد. تشخیص با بیوپسی پوست انجام می‌شود و درمان با جراحی، رادیوتراپی، یا درمان موضعی (در مراحل اولیه) انجام می‌شود.

علائم و عوارض

• علائم: زخم باز یا برجستگی قرمز و پوسته‌دار که بهبود نمی‌یابد، ضایعه زگیل‌مانند، زخم با لبه‌های برجسته، خونریزی یا خارش در ناحیه ضایعه
• محل‌های شایع: صورت (به‌ویژه گوش‌ها، لب‌ها، پیشانی)، گردن، دست‌ها، ساعد، پاها (در افراد با پوست تیره)
• عوارض: گسترش به بافت‌های اطراف (تهاجم موضعی)، متاستاز به غدد لنفاوی منطقه‌ای (در ۲-۵٪ موارد)، گسترش به سایر اندام‌ها (ریه، کبد) – نادر اما جدی، تغییر شکل و از بین رفتن بافت‌های اطراف

عوامل خطر و تشخیص

قرار گرفتن مکرر در معرض نور UV (آفتاب، سولاریوم)، پوست روشن، سابقه آفتاب‌سوختگی شدید، سابقه SCC یا سایر سرطان‌های پوست، سن بالای ۵۰ سال، نقص ایمنی (پیوند اعضا، HIV)، و برخی بیماری‌های پوستی پیش‌سرطانی (کراتوز اکتینیک) از عوامل خطر هستند. تشخیص با بیوپسی از ضایعه و بررسی پاتولوژی انجام می‌شود.

نقش تغذیه در پیشگیری و حمایت از درمان

تغذیه می‌تواند به کاهش خطر SCC و حمایت از سیستم ایمنی در طول درمان کمک کند. مصرف آنتی‌اکسیدان‌ها (ویتامین C، E، سلنیوم، روی، کاروتنوئیدها) از سلول‌های پوست در برابر آسیب UV و استرس اکسیداتیو محافظت می‌کند. لیکوپن (گوجه‌فرنگی پخته، هندوانه) و بتاکاروتن (هویج، کدو حلوایی، اسفناج) به‌عنوان آنتی‌اکسیدان‌های قوی پوست، خطر SCC را کاهش می‌دهند. اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو، بذر کتان) به کاهش التهاب و محافظت از پوست کمک می‌کنند. مصرف آب کافی و پرهیز از قندهای ساده (که می‌توانند التهاب را افزایش دهند) نیز توصیه می‌شود. همچنین مصرف چای سبز (حاوی پلی‌فنول‌ها) به‌عنوان یک آنتی‌اکسیدان قوی در پیشگیری از سرطان پوست مؤثر است.