آسپرژیلوز (Aspergillosis)

معرفی بیماری

آسپرژیلوز یک عفونت قارچی است که توسط قارچ‌های آسپرژیلوس (به‌ویژه Aspergillus fumigatus) ایجاد می‌شود. این قارچ‌ها به‌طور گسترده در محیط (خاک، گرد و غبار، گیاهان پوسیده) وجود دارند و از طریق استنشاق هاگ‌های قارچ وارد ریه‌ها می‌شوند. آسپرژیلوز می‌تواند به اشکال مختلفی بروز کند: آلرژیک (در افراد مبتلا به آسم یا فیبروز کیستیک)، مزمن (در افراد با بیماری‌های ریوی مزمن مانند سل یا COPD) یا تهاجمی (در افراد با نقص ایمنی شدید - که شکل جدی و بالقوه کشنده آن است).

علائم و عوارض

• آسپرژیلوز آلرژیک (ABPA): خس‌خس سینه، سرفه، تنگی نفس، تب، خلط قهوه‌ای (به‌دلیل وجود قارچ)
• آسپرژیلوز مزمن: سرفه مزمن (با خلط)، تنگی نفس پیشرونده، خستگی، کاهش وزن، تب خفیف
• آسپرژیلوز تهاجمی (شدید): تب بالا، سرفه با خلط خونی، تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه، سردرد، علائم سیستمیک (درگیری مغز، کلیه‌ها، قلب)
• عوارض: فیبروز ریوی (زخم‌شدگی ریه)، خونریزی شدید ریوی، نارسایی تنفسی، انتشار عفونت به سایر اندام‌ها، مرگ (در فرم تهاجمی)

عوامل خطر و تشخیص

نقص ایمنی (شیمی‌درمانی، پیوند مغز استخوان، HIV/AIDS)، بیماری‌های مزمن ریوی (آسم، فیبروز کیستیک، COPD، سل)، مصرف کورتیکواستروئیدها، و استنشاق طولانی‌مدت هاگ‌های قارچ (در محیط‌های مرطوب و گرد و غبار) از عوامل خطر هستند. تشخیص با عکس‌برداری (HRCT) (نمایش توده‌ها یا حفره‌های حاوی قارچ)، کشت خلط، آزمایش خون (تشخیص آنتی‌ژن گالاکتومانان) و بیوپسی ریه انجام می‌شود.

نقش تغذیه در مدیریت بیماری

تغذیه در آسپرژیلوز بر تقویت سیستم ایمنی و کاهش التهاب متمرکز است. مصرف پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات) برای ترمیم بافت‌ها و ساخت سلول‌های ایمنی ضروری است. ویتامین C (مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای) و روی (گوشت، تخمه کدو، جگر) به مبارزه با عفونت و تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کنند. اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو، بذر کتان) به کاهش التهاب ریه کمک می‌کنند. مصرف پروبیوتیک‌ها (ماست، کفیر) برای حفظ سلامت روده و کاهش عوارض داروهای ضدقارچی (که می‌توانند باعث اختلال گوارشی شوند) توصیه می‌شود.