پنومونیت (Pneumonitis)

معرفی بیماری

پنومونیت یک التهاب عمومی و غیراختصاصی در بافت ریه است که می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی مانند عفونت‌ها، استنشاق مواد محرک (شیمیایی، گرد و غبار)، داروها، اشعه، یا بیماری‌های خودایمنی باشد. این بیماری با تب، تنگی نفس، سرفه و کاهش اکسیژن خون مشخص می‌شود و می‌تواند حاد (ناگهانی) یا مزمن (طولانی‌مدت) باشد. پنومونیت مزمن می‌تواند به فیبروز ریوی (زخم‌شدگی ریه) منجر شود و عملکرد ریه را به‌طور دائمی مختل کند. این بیماری با ذات‌الریه (پنومونی) که یک عفونت خاص ریه است، متفاوت است.

علائم و عوارض

• پنومونیت حاد: تب، تنگی نفس ناگهانی، سرفه (خشک یا همراه با خلط)، درد قفسه سینه، خستگی، کاهش اشتها
• پنومونیت مزمن: تنگی نفس پیشرونده، سرفه مزمن، خستگی و ضعف، کاهش وزن، تغییر شکل ناخن‌ها (کلوپینگ) در موارد پیشرفته
• عوارض: فیبروز ریوی (زخم‌شدگی و سفتی ریه)، نارسایی تنفسی، افزایش خطر عفونت‌های تنفسی، فشار خون ریوی

عوامل خطر و تشخیص

قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی (کلر، آمونیاک)، گرد و غبار (سیلیکا، آزبست)، داروها (سولفونامیدها، متوتروکسات)، اشعه (پرتودرمانی قفسه سینه)، و بیماری‌های خودایمنی (لوپوس، آرتریت روماتوئید) از عوامل خطر هستند. تشخیص با عکس‌برداری (HRCT) (که نمای کدورت‌های ریوی را نشان می‌دهد)، تست‌های عملکرد ریوی (کاهش ظرفیت ریه) و در موارد نامشخص، بیوپسی ریه انجام می‌شود.

نقش تغذیه در مدیریت بیماری

تغذیه در پنومونیت بر کاهش التهاب، تقویت سیستم ایمنی و حفظ عملکرد ریه متمرکز است. مصرف اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو، بذر کتان) و زردچوبه (کورکومین) با خواص ضدالتهابی قوی به کاهش التهاب ریه کمک می‌کنند. آنتی‌اکسیدان‌ها (ویتامین C، E، سلنیوم، روی) به محافظت از سلول‌های ریوی در برابر آسیب اکسیداتیو کمک می‌کنند. پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات) برای ترمیم بافت‌ها و حفظ عضلات تنفسی ضروری است. در صورت تنگی نفس، وعده‌های غذایی کوچک و مکرر (۵-۶ وعده در روز) و نشستن صاف هنگام غذا خوردن برای سهولت تنفس توصیه می‌شود.