افتادگی رحم (Uterine Prolapse)

معرفی بیماری

افتادگی رحم (یا پرولاپس رحمی) یک بیماری شایع در زنان است که در آن رحم از موقعیت طبیعی خود به سمت پایین و داخل واژن حرکت می‌کند. این افتادگی به‌دلیل ضعف عضلات و رباط‌های کف لگن رخ می‌دهد که معمولاً در نتیجه زایمان واژینال (به‌ویژه زایمان‌های متعدد یا طولانی)، افزایش سن، یائسگی (کاهش استروژن)، چاقی، یبوست مزمن و سرفه مزمن ایجاد می‌شود. افتادگی رحم می‌تواند از خفیف (درجه ۱) تا شدید (درجه ۴ - خروج کامل رحم از واژن) متغیر باشد و با علائمی مانند احساس سنگینی یا فشار در لگن، بی‌اختیاری ادرار، مشکل در دفع، درد کمر و اختلال در رابطه جنسی همراه است.

علائم و عوارض

• علائم خفیف: احساس سنگینی یا فشار در لگن، وجود برجستگی قابل مشاهده یا قابل لمس در واژن (که ممکن است هنگام ایستادن یا بلند کردن وزنه بدتر شود)
• علائم متوسط تا شدید: بی‌اختیاری ادرار (نشت ادرار با سرفه، عطسه یا خنده)، تکرر ادرار و فوریت ادراری، یبوست و مشکل در دفع مدفوع، درد کمر (به‌ویژه در ناحیه خاجی)
• علائم پیشرفته: خروج کامل رحم از واژن (که می‌تواند باعث درد، خونریزی، زخم و عفونت شود)، اختلال در رابطه جنسی (دیسپارونی)

عوامل خطر و تشخیص

زایمان واژینال (به‌ویژه زایمان‌های متعدد یا با جنین بزرگ)، افزایش سن و یائسگی (کاهش استروژن)، چاقی (BMI>۳۰)، یبوست مزمن (زور زدن)، سرفه مزمن (COPD، سیگار)، سابقه جراحی لگن، و سابقه خانوادگی از عوامل خطر هستند. تشخیص با معاینه لگنی (در حالت درازکش و ایستاده) و درجه‌بندی افتادگی انجام می‌شود.

نقش تغذیه در پیشگیری و مدیریت

تغذیه می‌تواند به پیشگیری و کاهش علائم افتادگی رحم کمک کند. پیشگیری از یبوست با مصرف فیبر بالا (سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، حبوبات) و نوشیدن آب کافی (۸ لیوان در روز) از زور زدن و فشار به کف لگن جلوگیری می‌کند. کاهش وزن در افراد چاق (با رژیم غذایی کم‌کالری و متعادل) فشار بر عضلات کف لگن را کاهش می‌دهد. مصرف پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات) و ویتامین C (مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای) برای حفظ سلامت بافت‌های همبند و کلاژن ضروری است. همچنین مصرف فیتواستروژن‌ها (سویا، بذر کتان) ممکن است به تقویت بافت‌های لگن در دوران یائسگی کمک کند.