دیابت بارداری (Gestational Diabetes)

معرفی بیماری

دیابت بارداری (GDM) یک نوع اختلال متابولیک است که برای اولین بار در دوران بارداری تشخیص داده می‌شود و با مقاومت به انسولین و افزایش سطح قند خون مشخص می‌گردد. این بیماری معمولاً در سه‌ماهه دوم یا سوم بارداری (هفته ۲۴-۲۸) بروز می‌کند و حدود ۷-۱۴٪ از بارداری‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. دیابت بارداری در صورت عدم کنترل، می‌تواند عوارض جدی برای مادر (افزایش خطر سزارین، پرهاکلامپسی، دیابت نوع ۲ در آینده) و جنین (ماکروزومی - وزن زیاد، زایمان زودرس، هیپوگلیسمی نوزادی) ایجاد کند.

علائم و عوارض

• علائم: اغلب بدون علامت است، گاهی تشنگی بیش از حد، تکرر ادرار، خستگی، تاری دید
• عوارض برای جنین: ماکروزومی (وزن بیش از ۴ کیلوگرم در بدو تولد) که می‌تواند منجر به زایمان سخت (دیستوشی شانه) شود، هیپوگلیسمی نوزادی (پس از تولد)، زردی، نارسی تنفسی، افزایش خطر چاقی و دیابت نوع ۲ در آینده
• عوارض برای مادر: افزایش خطر پرهاکلامپسی، افزایش خطر سزارین، دیابت نوع ۲ (در ۵۰٪ موارد در ۵-۱۰ سال آینده)

عوامل خطر و تشخیص

چاقی (BMI>۳۰)، سابقه دیابت بارداری در بارداری قبلی، سابقه خانوادگی دیابت، سن بالای ۳۵ سال، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)، و نژاد (آسیایی، آفریقایی، اسپانیایی) از عوامل خطر هستند. تشخیص با تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT) در هفته ۲۴-۲۸ بارداری انجام می‌شود.

نقش تغذیه در مدیریت دیابت بارداری

مدیریت دیابت بارداری عمدتاً با اصلاح رژیم غذایی و فعالیت بدنی انجام می‌شود. رژیم غذایی باید با شاخص گلیسمی پایین (غلات کامل، حبوبات، سبزیجات غیرنشاسته‌ای) و کم‌کربوهیدرات باشد. وعده‌های غذایی کوچک و مکرر (۵-۶ وعده در روز) برای جلوگیری از نوسانات قند خون ضروری است. مصرف پروتئین باکیفیت (مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، حبوبات) و چربی‌های مفید (روغن زیتون، آووکادو، مغزها) برای کنترل گرسنگی و تثبیت قند خون توصیه می‌شود. پرهیز از قندهای ساده (شکر، شیرینی، نوشیدنی‌های شیرین) و نشاسته‌های تصفیه‌شده (نان سفید، برنج سفید) ضروری است.