پرهاکلامپسی (Preeclampsia)

معرفی بیماری

پرهاکلامپسی یک اختلال جدی و خاص بارداری است که با فشار خون بالا (معمولاً پس از هفته ۲۰ بارداری) و وجود پروتئین در ادرار یا سایر علائم آسیب به اندام‌ها (کبد، کلیه‌ها، مغز) مشخص می‌شود. این بیماری یکی از علل اصلی مرگ و میر مادران و نوزادان در جهان است و در صورت عدم درمان، می‌تواند به اکلامپسی (تشنج) و نارسایی اندام‌ها منجر شود. عوامل خطر شامل بارداری اول، سابقه پرهاکلامپسی، دیابت، فشار خون مزمن، چاقی و بارداری چندقلویی هستند.

علائم و عوارض

• علائم کلاسیک: فشار خون بالا (≥۱۴۰/۹۰ میلی‌متر جیوه)، پروتئین در ادرار (≥۳۰۰ میلی‌گرم در ۲۴ ساعت)
• علائم شدید: سردرد شدید، اختلالات بینایی (تاری دید، دیدن نقاط نورانی)، درد در ناحیه فوقانی راست شکم (کبد)، تهوع، استفراغ، کاهش خروجی ادرار، تنگی نفس (به‌دلیل ادم ریوی)
• عوارض: اکلامپسی (تشنج)، سکته مغزی، نارسایی کلیوی، نارسایی کبدی، سندرم HELLP (همولیز، افزایش آنزیم‌های کبدی، کاهش پلاکت‌ها)، جدا شدن جفت، مرگ مادر یا جنین

عوامل خطر و پیشگیری

بارداری اول، سابقه پرهاکلامپسی در بارداری قبلی، دیابت، فشار خون مزمن، چاقی (BMI>۳۰)، بارداری چندقلویی، سن بالای ۴۰ سال، و سابقه خانوادگی از عوامل خطر هستند. پیشگیری با مصرف اسید فولیک و کلسیم (به‌ویژه در زنان با دریافت کم کلسیم) و کنترل وزن و فشار خون در دوران بارداری انجام می‌شود.

نقش تغذیه در پیشگیری و مدیریت

تغذیه نقش مهمی در پیشگیری و مدیریت پرهاکلامپسی دارد. مصرف کافی کلسیم (شیر، ماست، پنیر، کنجد) و منیزیم (موز، مغزها، سبزیجات برگ سبز) به کاهش فشار خون و کاهش خطر پرهاکلامپسی کمک می‌کنند. اسید فولیک (سبزیجات برگ سبز، حبوبات) در سه‌ماهه اول بارداری برای پیشگیری از نقایص مادرزادی و کاهش خطر پرهاکلامپسی ضروری است. کاهش مصرف نمک (سدیم) برای کنترل فشار خون و احتباس مایعات توصیه می‌شود. همچنین مصرف پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات) و مایعات کافی (آب) برای حفظ سلامت مادر و جنین ضروری است.