تب خونریزی‌دهنده کریمه-کنگو (CCHF)

معرفی بیماری

تب خونریزی‌دهنده کریمه-کنگو (CCHF) یک بیماری ویروسی حاد، شدید و بالقوه کشنده است که توسط ویروس CCHF (از خانواده بونیاویریدا) ایجاد می‌شود. این بیماری از طریق گزش کنه‌های آلوده (از جنس Hyalomma) یا تماس با خون و بافت‌های دام آلوده (به‌ویژه گاو، گوسفند، بز) به انسان منتقل می‌شود. CCHF در مناطق آندمیک (آفریقا، بالکان، خاورمیانه، آسیای مرکزی - از جمله ایران) شیوع دارد و با تب بالا، خونریزی شدید، درد عضلانی شدید و نارسایی اندام‌ها مشخص می‌شود. مرگ‌ومیر این بیماری در ۱۰-۴۰٪ موارد است و یک اورژانس پزشکی جدی محسوب می‌شود.

علائم و عوارض

• مرحله اول (پرودرومال - ۳-۷ روز پس از گزش): تب ناگهانی بالا (۳۹-۴۰ درجه)، سردرد شدید، درد عضلانی شدید (به‌ویژه کمر و پاها)، قرمزی چشم‌ها، حالت تهوع، استفراغ، اسهال
• مرحله دوم (خونریزی - ۳-۶ روز پس از شروع): خونریزی از بینی، لثه، دستگاه گوارش (استفراغ خونی، مدفوع خونی)، خونریزی زیر پوست (پتشی، اکیموز)، خونریزی داخل جمجمه، خونریزی واژینال
• مرحله سوم (نارسایی اندام‌ها): نارسایی کبدی، نارسایی کلیوی، نارسایی تنفسی، شوک سپتیک، مرگ (معمولاً در هفته دوم)

عوامل خطر و درمان

دامپزشکان، کشاورزان، کارگران کشتارگاه، و کارکنان مراقبت‌های بهداشتی در مناطق آندمیک در معرض خطر بیشتری هستند. تشخیص با آزمایش خون (RT-PCR) و سرولوژی انجام می‌شود. درمان با ریباویرین (داروی ضدویروسی) و مراقبت‌های حمایتی (آبرسانی، کنترل خونریزی، انتقال خون) در بخش مراقبت‌های ویژه انجام می‌شود. پیشگیری با استفاده از تجهیزات محافظتی، کنترل کنه‌ها و پرهیز از تماس با دام‌های آلوده انجام می‌شود.

نقش تغذیه در بهبودی و مراقبت‌های حمایتی

در طول درمان CCHF، تغذیه حمایتی (اغلب وریدی) برای حفظ عملکرد اندام‌ها ضروری است. در صورت امکان تغذیه خوراکی، مصرف مایعات فراوان (آب، ORS، آب میوه‌ها، سوپ) برای جبران مایعات از دست رفته و جلوگیری از کم‌آبی شدید ضروری است. پروتئین باکیفیت (سوپ آب مرغ، پوره) برای ترمیم بافت‌ها و ساخت سلول‌های خونی جدید حیاتی است. ویتامین K (سبزیجات برگ سبز) برای کمک به انعقاد خون و کاهش خونریزی مفید است، اما مصرف آن باید با مشورت پزشک باشد. در صورت خونریزی گوارشی، تغذیه وریدی و پرهیز از غذاهای جامد انجام می‌شود.