زیکا (Zika Virus)

معرفی بیماری

ویروس زیکا یک بیماری ویروسی منتقله از پشه است که توسط پشه‌های آئدس (به‌ویژه Aedes aegypti و Aedes albopictus) به انسان منتقل می‌شود. این ویروس در سال ۲۰۱۵-۲۰۱۶ در آمریکای جنوبی و مرکزی همه‌گیری بزرگی ایجاد کرد و به‌ویژه به‌دلیل ارتباط آن با میکروسفالی (کوچک شدن غیرطبیعی سر) در نوزادان متولدشده از مادران آلوده، به شهرت رسید. زیکا همچنین از طریق تماس جنسی و انتقال از مادر به جنین نیز منتقل می‌شود. این بیماری معمولاً خفیف است و در بیشتر موارد بدون علامت است، اما عوارض آن در بارداری بسیار جدی است.

علائم و عوارض

• علائم (در ۲۰٪ موارد): تب خفیف، بثورات پوستی (ماکولوپاپولار، خارش‌دار)، درد مفاصل (به‌ویژه در دست‌ها و پاها)، التهاب ملتحمه (قرمزی چشم)، سردرد، درد عضلانی
• عوارض در بارداری: میکروسفالی (کوچکی سر و مغز) در جنین و نوزاد، نقص‌های مادرزادی (کلسیم‌رسانی مغز، ناهنجاری‌های چشمی)، سقط جنین، مرده‌زایی
• عوارض در بزرگسالان: سندرم گیلن-باره (GBS - یک اختلال عصبی نادر که باعث ضعف و فلج موقت می‌شود)، میلیت (التهاب نخاع)

عوامل خطر و پیشگیری

سفر به مناطق آندمیک (آمریکای مرکزی و جنوبی، کارائیب، جنوب شرق آسیا، برخی مناطق آفریقا)، باردار بودن یا برنامه‌ریزی برای بارداری، تماس جنسی محافظت‌نشده با افراد مبتلا از عوامل خطر هستند. پیشگیری با کنترل پشه‌ها (استفاده از پشه‌بند، دافع حشرات، لباس‌های پوشیده، از بین بردن آب راکد) و پرهیز از بارداری در مناطق آندمیک (به‌مدت ۲ ماه پس از بازگشت) انجام می‌شود.

نقش تغذیه در بهبودی و مراقبت‌های حمایتی

درمان زیکا عمدتاً حمایتی است و تغذیه مناسب برای بهبودی و کاهش علائم مفید است. مصرف مایعات فراوان (آب، آب میوه‌ها، دمنوش‌ها) برای جلوگیری از کم‌آبی ناشی از تب و تعریق ضروری است. ویتامین C (مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای) و روی (گوشت، تخمه کدو، مغزها) به تقویت سیستم ایمنی و کاهش التهاب کمک می‌کنند. مصرف مکمل‌های اسید فولیک برای زنان باردار (برای کاهش خطر نقایص مادرزادی) با مشورت پزشک توصیه می‌شود.