آبله (Smallpox)

معرفی بیماری

آبله یک بیماری عفونی بسیار مسری و کشنده بود که توسط ویروس واریولا ایجاد می‌شد. این بیماری یکی از مرگبارترین بیماری‌های تاریخ بشریت بود و میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان به کام مرگ فرستاد. آبله با تب بالا، ضعف شدید و بثورات پوستی مشخص (از ماکول تا پاپول و وزیکول و سپس پوسچول) همراه بود که در نهایت به زخم‌های عمیق و اسکارهای دائمی (آبله‌گون) تبدیل می‌شد. خوشبختانه، آبله در سال ۱۹۸۰ با یک کمپین واکسیناسیون جهانی (به‌سرپرستی WHO) ریشه‌کن شد و امروزه این بیماری در طبیعت وجود ندارد.

علائم و عوارض

• مرحله اول (پرودرومال - ۲-۴ روز): تب ناگهانی بالا (۳۹-۴۰ درجه)، سردرد شدید، کمردرد، خستگی مفرط، استفراغ
• مرحله بثورات: بثورات (که ابتدا در صورت، دست‌ها و ساعد ظاهر می‌شوند و سپس به تنه و پاها گسترش می‌یابند) که مراحل ماکول → پاپول → وزیکول → پوسچول → زخم → اسکار را طی می‌کنند
• عوارض: نابینایی (به‌دلیل درگیری چشم)، ناشنوایی، عفونت ثانویه پوست، پنومونی، آنسفالیت، سپسیس، مرگ (در حدود ۳۰-۴۰٪ موارد)

پیشگیری و درمان (پس از ریشه‌کنی)

امروزه آبله یک بیماری ریشه‌کن‌شده است و واکسیناسیون علیه آن در سراسر جهان متوقف شده است. با این حال، به‌دلیل نگرانی از سوءاستفاده بیوتروریستی، ذخیره‌ای از واکسن آبله و داروهای ضدویروسی (تکوویریمات) برای موارد اضطراری نگهداری می‌شود. تشخیص آبله با معاینه بالینی و آزمایش‌های ویروس‌شناسی انجام می‌شود.

نقش تغذیه در بهبودی (در صورت بروز)

در صورت بروز آبله (در موارد اضطراری)، درمان حمایتی و تغذیه نقش حیاتی در کاهش عوارض دارند. مصرف مایعات فراوان (آب، ORS، آب میوه‌ها، سوپ) برای جلوگیری از کم‌آبی ناشی از تب و از دست دادن مایعات از زخم‌های پوستی ضروری است. پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات) برای ترمیم بافت‌ها و تقویت سیستم ایمنی، و ویتامین C و روی برای بهبود زخم‌ها و کاهش التهاب توصیه می‌شوند. رژیم غذایی باید از غذاهای نرم و مایع (سوپ، پوره، شیربرنج) تشکیل شود.