سیتومگالوویروس (CMV)

معرفی بیماری

سیتومگالوویروس (CMV) یک عفونت ویروسی بسیار شایع است که توسط ویروس هرپس انسانی نوع ۵ ایجاد می‌شود. CMV یکی از شایع‌ترین ویروس‌های جهان است و مانند EBV، بیش از ۹۰٪ بزرگسالان در طول زندگی به آن مبتلا می‌شوند. این ویروس از طریق تماس مستقیم با مایعات بدن (بزاق، ادرار، خون، شیر مادر، مایع منی و ترشحات واژن) منتقل می‌شود. عفونت CMV معمولاً در افراد با سیستم ایمنی سالم بدون علامت است، اما در زنان باردار (که می‌تواند به جنین منتقل شود)، نوزادان و افراد با نقص ایمنی (مبتلایان به HIV، بیماران پیوندی) می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند.

علائم و عوارض

• عفونت در افراد سالم: معمولاً بدون علامت، گاهی تب خفیف، خستگی، گلودرد، بزرگ شدن غدد لنفاوی (شبیه مونونوکلئوز)
• عفونت مادرزادی (در نوزادان): کم شنوایی (شایع‌ترین عارضه)، میکروسفالی (کوچکی سر)، یرقان، بزرگ شدن کبد و طحال، رتینیت (التهاب شبکیه)، تشنج، تأخیر رشد
• عفونت در افراد با نقص ایمنی: رتینیت (التهاب شبکیه که می‌تواند به نابینایی منجر شود)، پنومونی، کولیت (التهاب روده)، هپاتیت، آنسفالیت

عوامل خطر و تشخیص

سن (نوزادان و کودکان خردسال)، سیستم ایمنی ضعیف، بارداری، تماس نزدیک با کودکان خردسال (که CMV دفع می‌کنند) از عوامل خطر هستند. تشخیص با آزمایش خون (تشخیص آنتی‌بادی‌های CMV)، کشت ویروس، PCR (تشخیص DNA ویروس) و در نوزادان با آزمایش ادرار یا بزاق انجام می‌شود. درمان در افراد سالم حمایتی است و در افراد با نقص ایمنی، با داروهای ضدویروسی (گانسیکلوویر، والگانسیکلوویر) انجام می‌شود.

نقش تغذیه در بهبودی و پیشگیری

تغذیه مناسب در افراد مبتلا به CMV (به‌ویژه با نقص ایمنی) برای تقویت سیستم ایمنی و کاهش عوارض ضروری است. مصرف پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات) برای ترمیم بافت‌ها و ساخت سلول‌های ایمنی حیاتی است. ویتامین C (مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای) و روی (گوشت، تخمه کدو، جگر) به مبارزه با ویروس و تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کنند. اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو، بذر کتان) به کاهش التهاب و حمایت از سیستم ایمنی در بیماران با نقص ایمنی مفید هستند. زنان باردار باید با رعایت بهداشت (شستشوی دست‌ها، پرهیز از بوسیدن کودکان خردسال روی لب‌ها) از انتقال CMV جلوگیری کنند.