تب خال‌دار کوه‌های راکی (Rocky Mountain Spotted Fever)

معرفی بیماری

تب خال‌دار کوه‌های راکی یک بیماری عفونی ناشی از باکتری ریکتزیا ریکتزی است که از طریق گزش کنه‌های آلوده (به‌ویژه کنه ستاره‌ای - Amblyomma americanum و کنه چوبی - Dermacentor) به انسان منتقل می‌شود. این بیماری یکی از جدی‌ترین بیماری‌های منتقله از طریق کنه در آمریکای شمالی است و با تب بالا، سردرد شدید، بثورات پوستی و درگیری عروق خونی کوچک (واسکولیت) مشخص می‌شود. در صورت عدم درمان سریع، می‌تواند کشنده باشد (با مرگ‌ومیر ۲۰-۲۵٪).

علائم و عوارض

• علائم اولیه (۲-۱۴ روز پس از گزش): تب ناگهانی بالا (۳۹-۴۰ درجه)، سردرد شدید، خستگی، تهوع و استفراغ، بی‌اشتهایی، درد عضلانی و مفصلی
• علائم پوستی: بثورات ماکولوپاپولار (لکه‌های قرمز و برجسته) که معمولاً از مچ‌دست‌ها و پاها شروع و به تنه گسترش می‌یابد، در موارد شدید تبدیل به بثورات پتشیال (خونریزی‌های کوچک) می‌شود
• عوارض جدی: واسکولیت (التهاب عروق خونی)، نارسایی کلیوی، نارسایی تنفسی، تشنج، کما، نکروز (مرگ بافت) در انگشتان یا اندام‌ها، مرگ (در صورت عدم درمان)

عوامل خطر و درمان

زندگی یا کار در مناطق جنگلی یا علفزار (به‌ویژه در جنوب شرقی و مرکزی آمریکا)، قرار گرفتن در معرض کنه‌ها در فصل بهار و تابستان، و عدم استفاده از دافع حشرات از عوامل خطر هستند. تشخیص با معاینه بالینی (بثورات مشخص) و آزمایش خون (تشخیص آنتی‌بادی‌ها) انجام می‌شود. درمان با آنتی‌بیوتیک‌ها (داکسی‌سایکلین) به‌سرعت (ترجیحاً در عرض ۵ روز) و در صورت درمان زودهنگام، پیش‌آگهی عالی است.

نقش تغذیه در بهبودی

در طول درمان، تغذیه حمایتی به بهبودی و کاهش عوارض کمک می‌کند. مصرف مایعات فراوان (آب، ORS، آب میوه‌ها، سوپ) برای جلوگیری از کم‌آبی ناشی از تب و تعریق ضروری است. پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات) و ویتامین C (مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای) به تقویت سیستم ایمنی و ترمیم بافت‌ها کمک می‌کنند. مصرف آنتی‌اکسیدان‌ها (ویتامین E، سلنیوم، روی) به کاهش التهاب عروق و محافظت از سلول‌ها توصیه می‌شود.