کمبود پتاسیم (Hypokalemia)

معرفی بیماری

کمبود پتاسیم (هیپوکالمی) زمانی رخ می‌دهد که سطح پتاسیم خون کمتر از ۳.۵ میلی‌اکیوالان در لیتر باشد. پتاسیم یک الکترولیت حیاتی است که نقش کلیدی در عملکرد عضلات (به‌ویژه عضله قلب)، انتقال پیام‌های عصبی و تنظیم فشار خون دارد. هیپوکالمی می‌تواند ناشی از دفع زیاد پتاسیم (از طریق کلیه‌ها یا دستگاه گوارش)، مصرف ناکافی یا جابه‌جایی پتاسیم به داخل سلول‌ها باشد. این وضعیت در صورت شدید بودن (زیر ۲.۵ میلی‌اکیوالان) می‌تواند تهدیدکننده حیات باشد.

علائم و عوارض

• علائم خفیف: خستگی و ضعف، یبوست، گرفتگی عضلات، تپش قلب خفیف
• علائم شدید: ضعف شدید عضلانی (تا حد فلج)، آریتمی قلبی (تپش شدید، فیبریلاسیون دهلیزی)، افت فشار خون، اختلالات تنفسی (در موارد بسیار شدید)
• عوارض: آریتمی قلبی شدید (که می‌تواند کشنده باشد)، نارسایی کلیوی، فلج تنفسی، رابدومیولیز (تخریب عضلات)

نقش تغذیه در پیشگیری و درمان

درمان هیپوکالمی شامل مصرف مکمل‌های پتاسیم (خوراکی یا وریدی) و اصلاح رژیم غذایی است. منابع غذایی غنی از پتاسیم شامل میوه‌ها (موز، پرتقال، خربزه، آووکادو، کیوی)، سبزیجات (سیب‌زمینی، گوجه‌فرنگی، کدو حلوایی، اسفناج)، حبوبات (لوبیا، عدس) و ماهی (تن، سالمون) هستند. همچنین مصرف ماست و آب نارگیل نیز منابع خوبی هستند. کاهش مصرف نمک (سدیم) برای حفظ تعادل پتاسیم و سدیم و پرهیز از الکل و دیورتیک‌های قوی (مگر با تجویز پزشک) توصیه می‌شود.