کمبود هورمون رشد (Growth Hormone Deficiency)

معرفی بیماری

کمبود هورمون رشد (GHD) یک اختلال غدد درون‌ریز است که در آن غده هیپوفیز قادر به تولید کافی هورمون رشد (GH) نیست. این کمبود می‌تواند مادرزادی (از بدو تولد) یا اکتسابی (در اثر تومور، آسیب مغزی، پرتودرمانی) باشد. کمبود GH در کودکان باعث کوتاهی قد (قد بسیار کمتر از میانگین سنی)، تأخیر در بلوغ و کاهش سرعت رشد می‌شود. در بزرگسالان، کمبود GH با خستگی، کاهش توده عضلانی، افزایش چربی شکمی، پوکی استخوان و کاهش کیفیت زندگی همراه است. درمان آن با تزریق هورمون رشد نوترکیب است.

علائم و عوارض

• در کودکان: قد بسیار کوتاه (زیر صدک ۳)، سرعت رشد کمتر از ۵ سانتی‌متر در سال، ظاهر کودکانه (صورت گرد، چاقی شکمی)، تأخیر در رویش دندان، هیپوگلیسمی (افت قند خون)
• در بزرگسالان: کاهش توده عضلانی و قدرت، افزایش چربی شکم، خستگی مزمن، کاهش تراکم استخوان (پوکی استخوان)، کاهش کیفیت زندگی، افسردگی، افزایش خطر بیماری‌های قلبی
• عوارض: کوتاهی قد (در کودکان)، پوکی استخوان و شکستگی‌های مکرر (در بزرگسالان)، افزایش خطر بیماری‌های قلبی-عروقی

نقش تغذیه در حمایت از رشد

تغذیه مناسب نقش اساسی در حمایت از رشد و عملکرد هورمون رشد دارد. مصرف پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، لبنیات، حبوبات) برای رشد بافت‌ها و عضلات ضروری است. روی (گوشت، تخمه کدو، جگر) و آهن (گوشت قرمز، اسفناج، عدس) برای ترشح هورمون رشد و رشد استخوان‌ها حیاتی هستند. ویتامین D و کلسیم برای رشد و استحکام استخوان‌ها ضروری است. مصرف وعده‌های غذایی منظم و غنی از کربوهیدرات‌های پیچیده (برنج قهوه‌ای، نان کامل، جو دوسر) برای جلوگیری از افت قند خون و تأمین انرژی توصیه می‌شود.