آکرومگالی (Acromegaly)

معرفی بیماری

آکرومگالی یک بیماری نادر و مزمن غدد درون‌ریز است که در اثر تولید بیش از حد هورمون رشد (GH) توسط یک تومور خوش‌خیم (آدنوم) در غده هیپوفیز ایجاد می‌شود. افزایش GH در بزرگسالانی که صفحات رشد بسته شده‌اند، باعث بزرگ شدن غیرطبیعی استخوان‌ها (به‌ویژه دست‌ها، پاها، صورت) و اندام‌ها (قلب، کبد، کلیه‌ها) می‌شود. اگر این وضعیت در دوران کودکی رخ دهد، به آن ژیگانتیسم (غول‌پیکری) گفته می‌شود. آکرومگالی با عوارض جدی مانند دیابت نوع ۲، فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی-عروقی، آرتروز و کاهش طول عمر همراه است.

علائم و عوارض

• تغییرات ظاهری: بزرگ شدن دست‌ها و پاها (افزایش سایز حلقه و کفش)، بزرگ شدن بینی، لب‌ها و زبان، برجستگی ابروها، رشد بیش از حد موهای بدن، تعریق زیاد
• علائم غددی: سردرد (فشار تومور هیپوفیز)، اختلالات بینایی (فشردن عصب بینایی)، کم‌بود هورمون‌های جنسی (کاهش میل جنسی، اختلال قاعدگی)
• عوارض جدی: دیابت نوع ۲ (در ۲۰-۳۰٪ موارد)، فشار خون بالا، بیماری عروق کرونر، کاردیومیوپاتی، آرتروز (تخریب مفاصل)، آپنه خواب، سرطان روده بزرگ

نقش تغذیه در مدیریت بیماری

تغذیه در آکرومگالی بر کنترل قند خون، کاهش فشار خون و پیشگیری از عوارض متمرکز است. رژیم غذایی باید کم‌قند و با شاخص گلیسمی پایین (غلات کامل، حبوبات، سبزیجات غیرنشاسته‌ای) برای کنترل دیابت باشد. مصرف نمک برای کنترل فشار خون باید محدود شود. کلسیم و ویتامین D برای حفظ سلامت استخوان‌ها در بیماران مبتلا به آرتروز و پوکی استخوان ضروری هستند. مصرف پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات) برای حفظ توده عضلانی و کاهش تحلیل استخوان توصیه می‌شود.