کلستاز کبدی (Cholestasis)

معرفی بیماری

کلستاز یک اختلال کبدی است که در آن جریان صفرا از کبد به روده کوچک کاهش یا متوقف می‌شود. صفرا مایعی است که توسط کبد تولید شده و به هضم چربی‌ها و دفع مواد زائد (مانند بیلی‌روبین و کلسترول) کمک می‌کند. کلستاز می‌تواند داخل کبدی (ناشی از بیماری‌های کبدی مانند سیروز، هپاتیت، داروها) یا خارج کبدی (ناشی از انسداد مجاری صفراوی مانند سنگ کیسه صفرا یا تومور) باشد. این بیماری با خارش شدید پوست، یرقان و خستگی مشخص می‌شود و در صورت عدم درمان می‌تواند به نارسایی کبدی منجر شود.

علائم و عوارض

• علائم کلاسیک: خارش شدید و غیرقابل تحمل پوست (به‌ویژه شب‌ها)، یرقان (زردی پوست و چشم‌ها)، تیره شدن ادرار، روشن شدن مدفوع
• علائم دیگر: خستگی مفرط، کاهش اشتها، کاهش وزن، درد در ناحیه فوقانی راست شکم، تهوع
• عوارض: پوکی استخوان (به‌دلیل کاهش جذب ویتامین D)، سوءجذب چربی و ویتامین‌های محلول در چربی (A, D, E, K)، نارسایی کبدی، سیروز صفراوی

نقش تغذیه در مدیریت کلستاز

تغذیه در کلستاز بر جبران سوءجذب چربی و ویتامین‌های محلول در چربی متمرکز است. مصرف تری‌گلیسیریدهای با زنجیره متوسط (MCT) (مانند روغن نارگیل) که بدون نیاز به صفرا جذب می‌شوند، توصیه می‌شود. مکمل‌های ویتامین A, D, E, K (به‌صورت محلول در آب یا با دوز بالا) برای جبران کمبود ضروری هستند. رژیم غذایی باید کم‌چرب و سرشار از کربوهیدرات‌های پیچیده (برنج، نان، غلات) برای تأمین انرژی و کاهش فشار بر کبد باشد. در صورت خارش شدید، برخی بیماران به مصرف رژیم غذایی کم‌چرب و پرهیز از غذاهای چرب پاسخ مثبت می‌دهند.