گاستریت خودایمنی (Autoimmune Gastritis)

معرفی بیماری

گاستریت خودایمنی یک بیماری نادر و مزمن است که در آن سیستم ایمنی به اشتباه به سلول‌های دیواره معده حمله می‌کند و باعث تخریب تدریجی سلول‌های تولیدکننده اسید معده و فاکتور داخلی می‌شود. این بیماری اغلب با کمبود ویتامین B12 (به‌دلیل کاهش فاکتور داخلی) و کم‌خونی پرنیشیوز همراه است. گاستریت خودایمنی در زنان و افراد با سایر بیماری‌های خودایمنی (مانند تیروئیدیت هاشیموتو، دیابت نوع ۱) شایع‌تر است.

علائم و عوارض

• علائم گوارشی: سوء هاضمه، نفخ، احساس پری زودرس، کاهش اشتها، درد خفیف شکم، تهوع
• علائم کمبود ویتامین B12: خستگی مفرط، رنگ‌پریدگی، ضعف عضلانی، بی‌حسی و گزگز در دست‌ها و پاها، اختلال تعادل، افسردگی، فراموشی
• عوارض: کم‌خونی پرنیشیوز (کم‌خونی مگالوبلاستیک)، افزایش خطر سرطان معده (کارسینوم یا لنفوم)، پولیپ معده، گاستریت آتروفیک پیشرفته

نقش تغذیه در مدیریت بیماری

تغذیه نقش حیاتی در گاستریت خودایمنی دارد. مکمل ویتامین B12 (خوراکی با دوز بالا یا تزریقی) برای جبران کمبود و پیشگیری از عوارض عصبی و خونی ضروری است. مصرف غذاهای کم‌چرب و نرم (برنج، نان کامل، سوپ، ماست) برای کاهش تحریک معده توصیه می‌شود. پرهیز از غذاهای اسیدی (مرکبات، گوجه‌فرنگی)، تند و چرب در زمان تشدید علائم ضروری است. همچنین مصرف آهن و اسیدفولیک (در صورت کم‌خونی) و ویتامین D و کلسیم (برای پیشگیری از پوکی استخوان) در صورت کمبود توصیه می‌شود.