پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی (ITP)

معرفی بیماری

پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی (ITP) یک اختلال خونریزی‌دهنده است که در آن سیستم ایمنی به اشتباه به پلاکت‌های خون (سلول‌های مسئول لخته شدن خون) حمله کرده و آن‌ها را تخریب می‌کند. این بیماری با تعداد پلاکت‌های بسیار پایین (معمولاً کمتر از ۱۰۰,۰۰۰ در میکرولیتر) همراه است و می‌تواند به‌صورت حاد (اغلب در کودکان پس از عفونت ویروسی) یا مزمن (معمولاً در بزرگسالان و زنان) ظاهر شود. ITP یک بیماری خودایمنی است و علت دقیق آن ناشناخته است، اما عوامل ژنتیکی، محیطی و عفونت‌ها در بروز آن نقش دارند.

علائم و عوارض

• پورپورا (لکه‌های بنفش): لکه‌های کوچک بنفش یا قرمز روی پوست (پتشیا) و کبودی‌های بزرگ‌تر (اکیموز) که به‌راحتی و بدون ضربه ظاهر می‌شوند
• خونریزی لثه‌ها: خونریزی خودبه‌خود لثه‌ها (به‌ویژه هنگام مسواک زدن) یا خونریزی طولانی پس از کشیدن دندان
• خونریزی بینی: خونریزی‌های مکرر بینی که به‌راحتی متوقف نمی‌شوند
• خونریزی قاعدگی شدید: افزایش میزان خونریزی در دوران قاعدگی در زنان
• خونریزی داخلی (نادر): خونریزی گوارشی، خونریزی مغزی (که می‌تواند تهدیدکننده حیات باشد) – در موارد بسیار شدید با تعداد پلاکت کمتر از ۲۰,۰۰۰

عوامل خطر و تشخیص

سابقه عفونت‌های ویروسی (مانند هپاتیت C، HIV، یا عفونت‌های تنفسی کودکان)، بیماری‌های خودایمنی همراه (لوپوس، کم‌خونی همولیتیک)، بارداری (می‌تواند ITP را تشدید کند)، و مصرف برخی داروها (کینین، هپارین) از عوامل خطر هستند. تشخیص با اندازه‌گیری تعداد پلاکت‌ها (CBC)، بررسی مورفولوژی پلاکت‌ها، و در صورت لزوم، آزمایش‌های ایمونولوژیک و بیوپسی مغز استخوان انجام می‌شود.

نقش تغذیه در حمایت از درمان

درمان ITP شامل داروهای کورتیکواستروئید، ایمونوگلوبولین و در موارد مزمن، برداشتن طحال (اسپلنکتومی) است. تغذیه در طول درمان می‌تواند به کاهش عوارض و حمایت از سیستم ایمنی کمک کند. مصرف ویتامین C (مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای) و ویتامین K (سبزیجات برگ سبز) به تقویت عروق و کاهش خونریزی کمک می‌کنند. ویتامین B12 و اسیدفولیک (جگر، گوشت، سبزیجات برگ سبز، حبوبات) برای تولید سلول‌های خونی ضروری هستند. همچنین مصرف غذاهای غنی از آنتی‌اکسیدان‌ها (میوه‌ها و سبزیجات رنگی) به کاهش التهاب و حمایت از سیستم ایمنی کمک می‌کند.