بیماری بهجت (Behçet's Disease)

معرفی بیماری

بیماری بهجت یک اختلال نادر و مزمن خودایمنی و التهابی عروق (واسکولیت) است که در آن سیستم ایمنی به اشتباه به عروق خونی (از کوچک تا بزرگ) در سراسر بدن حمله می‌کند. این بیماری با علائم کلاسیک شامل زخم‌های دهانی (شایع‌ترین علامت)، زخم‌های تناسلی، التهاب چشم (یووئیت) و ضایعات پوستی مشخص می‌شود. بهجت در خاورمیانه، آسیای شرقی و مدیترانه شیوع بیشتری دارد و معمولاً در سنین ۲۰ تا ۴۰ سالگی شروع می‌شود. این بیماری در مردان شدیدتر از زنان است و می‌تواند به سیستم عصبی، دستگاه گوارش و مفاصل نیز آسیب بزند.

علائم و عوارض

• زخم‌های دهانی (آفت): زخم‌های دردناک و عودکننده در دهان (حداقل ۳ بار در سال) که شبیه آفت معمولی هستند
• زخم‌های تناسلی: زخم‌های عمیق و دردناک در ناحیه تناسلی (در آلت تناسلی، واژن یا کیسه بیضه) که معمولاً اسکار بر جای می‌گذارند
• التهاب چشم (یووئیت): قرمزی چشم، درد، تاری دید، حساسیت به نور، که در صورت عدم درمان می‌تواند به نابینایی منجر شود
• ضایعات پوستی: کهیر، آکنه‌های التهابی، ندول‌های زیرپوستی، ضایعات شبه اریتم ندوزوم (برجستگی‌های دردناک در پاها)
• عوارض جدی: درگیری عروق بزرگ (ترومبوز)، درگیری سیستم عصبی مرکزی (مننژیت، سکته مغزی)، درگیری دستگاه گوارش (زخم‌های روده، خونریزی)، آرتریت (التهاب مفاصل)

عوامل خطر و تشخیص

عوامل ژنتیکی (ژن HLA-B51)، جنسیت مرد (شدت بیشتر)، سن ۲۰-۴۰ سال، سابقه خانوادگی و عوامل محیطی (عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی) در بروز بیماری نقش دارند. تشخیص بهجت عمدتاً بالینی و بر اساس معیارهای بین‌المللی (وجود زخم‌های دهانی به‌علاوه ۲ علامت دیگر از علائم اصلی) و با رد سایر بیماری‌های مشابه انجام می‌شود.

نقش تغذیه در کاهش التهاب و کنترل علائم

تغذیه مناسب می‌تواند به کاهش التهاب و شدت حملات در بیماری بهجت کمک کند. اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو، بذر کتان) و زردچوبه (کورکومین) خواص ضدالتهابی قوی دارند. ویتامین C و روی به ترمیم زخم‌های دهانی و تناسلی کمک می‌کنند. در زمان بروز زخم‌های دهانی، مصرف غذاهای نرم و خنک (ماست، سوپ، پوره) و پرهیز از غذاهای اسیدی، تند یا سفت (که زخم‌ها را تحریک می‌کنند) توصیه می‌شود. همچنین مصرف پروبیوتیک‌ها (ماست، کفیر) برای حفظ سلامت روده و کاهش التهاب سیستمیک مفید است.