کلواسما (ملاسما)

معرفی بیماری

کلواسما که به ملاسما نیز معروف است، یک بیماری پوستی شایع است که با لکه‌های قهوه‌ای یا خاکستری-قهوه‌ای و نامنظم روی پوست، به‌ویژه در نواحی در معرض نور خورشید (صورت، پیشانی، گونه‌ها، بینی و چانه) ظاهر می‌شود. این لکه‌ها معمولاً متقارن هستند و در زنان (به‌ویژه در دوران بارداری - «نقاب بارداری» - یا مصرف قرص‌های ضدبارداری) بسیار شایع‌تر از مردان هستند. کلواسما یک بیماری خوش‌خیم است، اما می‌تواند تأثیر روانی قابل‌توجهی بر افراد مبتلا داشته باشد.

علائم و عوامل محرک

• لکه‌های پوستی: لکه‌های قهوه‌ای، زرد-قهوه‌ای یا خاکستری-قهوه‌ای با مرزهای نامنظم، معمولاً در نواحی در معرض آفتاب (صورت، گاهی گردن و ساعد)
• الگوهای توزیع: مرکزی-صورتی (پیشانی، گونه‌ها، بینی، چانه) – شایع‌ترین، گونه‌ای (گونه‌ها و بینی) و فکی (فک پایین)
• عوامل محرک: قرار گرفتن در معرض نور فرابنفش (UV) (آفتاب و لامپ‌های سولاریوم)، تغییرات هورمونی (بارداری، مصرف قرص‌های ضدبارداری، درمان جایگزینی هورمون، اختلالات تیروئید)، استعداد ژنتیکی و پوست تیره

عوامل خطر و تشخیص

جنسیت زن (حدود ۹۰٪ موارد)، سابقه خانوادگی، قرار گرفتن مکرر در معرض نور خورشید بدون محافظت، مصرف داروهای هورمونی، اختلالات تیروئید، و مصرف برخی داروهای حساس‌کننده به نور از عوامل خطر هستند. تشخیص کلواسما با معاینه بالینی توسط متخصص پوست (با استفاده از لامپ وود) و در موارد نادر، بیوپسی پوست انجام می‌شود.

نقش تغذیه و مراقبت‌های پوستی

اگرچه کلواسما عمدتاً به‌دلیل عوامل هورمونی و اشعه UV ایجاد می‌شود، اما تغذیه می‌تواند به کاهش شدت آن کمک کند. مصرف آنتی‌اکسیدان‌ها (ویتامین C، E، سلنیوم) و کاروتنوئیدها (بتاکاروتن موجود در هویج، کدو حلوایی، اسفناج) به محافظت از پوست در برابر آسیب‌های اکسیداتیو ناشی از آفتاب کمک می‌کنند. ویتامین C و ویتامین E در مهار تولید ملانین (رنگدانه پوست) مؤثر هستند. همچنین مصرف آب کافی برای حفظ رطوبت و سلامت پوست، و پرهیز از غذاهای با شاخص گلیسمی بالا (که می‌توانند التهاب و تولید رنگدانه را افزایش دهند) توصیه می‌شود.