درماتیت تماسی (Contact Dermatitis)

معرفی بیماری

درماتیت تماسی یک واکنش التهابی پوست است که در اثر تماس مستقیم با یک ماده تحریک‌کننده (مانند مواد شیمیایی، صابون‌های قوی، اسیدها، حلال‌ها) یا یک آلرژن (مانند نیکل، لاتکس، عطرها، گیاهان (پیچک سمی)، رنگ مو) ایجاد می‌شود. این بیماری یکی از شایع‌ترین بیماری‌های پوستی شغلی است و می‌تواند در هر سنی رخ دهد. درماتیت تماسی بر دو نوع اصلی است: درماتیت تماسی تحریکی (که در اثر آسیب مستقیم به لایه محافظ پوست ایجاد می‌شود) و درماتیت تماسی آلرژیک (یک واکنش ایمنی تاخیری که در اثر حساسیت به یک ماده خاص ایجاد می‌شود).

علائم و عوارض

• علائم موضعی: قرمزی و التهاب پوست، خارش شدید، خشکی و پوسته‌ریزی، تاول‌های کوچک و ترشح‌دار، تورم، احساس سوزش یا درد
• محل‌های شایع: دست‌ها (در تماس با مواد شوینده)، صورت (در اثر آرایشی، عطرها)، گردن (زیورآلات)، پاها (کفش‌های چرمی، رنگ‌ها)
• عوارض در صورت عدم درمان: عفونت ثانویه باکتریایی (سریت شدن)، ضخیم شدن پوست (لیکنیفیکاسیون) ناشی از خاراندن مزمن، تغییر رنگ پوست (هیپرپیگمانتاسیون) و در موارد شدید، درگیری وسیع پوستی

عوامل خطر و تشخیص

سابقه آلرژی، تماس مکرر با مواد شیمیایی یا شوینده‌ها، پوست خشک یا حساس، رطوبت بالا، قرار گرفتن در معرض محرک‌های فیزیکی (سرما، گرما، اصطکاک)، و مشاغل خاص (پرستاران، آرایشگران، کارگران ساختمانی) از عوامل خطر هستند. تشخیص با معاینه بالینی، بررسی سابقه تماس با مواد محرک و انجام تست پچ (Patch Test) برای شناسایی آلرژن‌های خاص انجام می‌شود.

نقش تغذیه در کاهش التهاب و بهبودی

تغذیه می‌تواند به کاهش التهاب پوست و تسریع ترمیم آن کمک کند. مصرف اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو، بذر کتان) و آنتی‌اکسیدان‌ها (ویتامین C، ویتامین E، سلنیوم، روی) به کاهش پاسخ التهابی و محافظت از سلول‌های پوست کمک می‌کنند. ویتامین C (مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای) برای سنتز کلاژن و ترمیم پوست ضروری است. همچنین مصرف پروبیوتیک‌ها (ماست، کفیر) می‌تواند به تعادل سیستم ایمنی و کاهش واکنش‌های آلرژیک کمک کند. پرهیز از غذاهای حساسیت‌زا (در صورت شناسایی) و مصرف آب کافی برای حفظ رطوبت پوست توصیه می‌شود.