برونشیت (Bronchitis)

معرفی بیماری

برونشیت التهاب راه‌های هوایی اصلی ریه (برونش‌ها) است که با سرفه، تولید خلط و تنگی نفس مشخص می‌شود. این بیماری به دو نوع حاد (معمولاً پس از عفونت ویروسی تنفسی مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا) و مزمن (تعریف شده به عنوان سرفه همراه با خلط به مدت حداقل ۳ ماه در سال، به مدت ۲ سال متوالی، اغلب در اثر سیگار یا استنشاق طولانی‌مدت آلاینده‌ها) تقسیم می‌شود. برونشیت حاد معمولاً خوش‌خیم و خودمحدودشونده است، اما برونشیت مزمن بخشی از بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) محسوب می‌شود و پیش‌آگهی جدی‌تری دارد.

علائم و عوارض

• برونشیت حاد: سرفه (ابتدا خشک و سپس همراه با خلط)، تنگی نفس خفیف، خس‌خس سینه، گلودرد، تب خفیف، احساس فشار در قفسه سینه
• برونشیت مزمن: سرفه مزمن همراه با خلط، تنگی نفس پیشرونده، خستگی، خس‌خس سینه مکرر، عفونت‌های مکرر تنفسی، کاهش تحمل فعالیت بدنی
• عوارض: ذات‌الریه (پنومونی)، نارسایی تنفسی، تشدید بیماری‌های زمینه‌ای (آسم، COPD)، در موارد مزمن، نارسایی قلبی راست (کورپولمونال)

عوامل خطر و تشخیص

عوامل خطر برونشیت شامل استنشاق دود سیگار، گرد و غبار و آلاینده‌های شغلی، آلرژی‌ها، عفونت‌های ویروسی مکرر، و در برونشیت مزمن، سیگار (شایع‌ترین علت) و بیماری‌های ریوی زمینه‌ای است. تشخیص با معاینه بالینی، سمع ریه (گوش دادن به صداهای تنفسی)، بررسی خلط، عکس‌برداری از قفسه سینه و در موارد مزمن، تست‌های عملکرد ریوی انجام می‌شود.

نقش تغذیه در مدیریت و بهبودی

تغذیه مناسب در مدیریت علائم و بهبودی برونشیت مؤثر است. در برونشیت حاد، مصرف مایعات گرم (چای‌های گیاهی، سوپ، آب مرغ) به رقیق شدن خلط و تسکین گلو کمک می‌کند. ویتامین C (مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای) و روی (گوشت، تخمه کدو) به تقویت سیستم ایمنی و کاهش مدت زمان بیماری کمک می‌کنند. در برونشیت مزمن، رژیم غذایی سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها (سبزیجات رنگی، میوه‌ها، چای سبز)، امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو، بذر کتان) و منیزیم (موز، مغزها، سبزیجات برگ سبز) به کاهش التهاب مجاری تنفسی و بهبود عملکرد ریه کمک می‌کنند.