دیفتری (Diphtheria)

معرفی بیماری

دیفتری یک عفونت باکتریایی جدی و قابل پیشگیری با واکسن است که توسط کورینه‌باکتریوم دیفتری ایجاد می‌شود. این باکتری یک سم قوی تولید می‌کند که باعث تشکیل یک غشای ضخیم و خاکستری در گلو و بینی (به نام «غشای کاذب») می‌شود و می‌تواند راه تنفسی را مسدود کند. سم دیفتری همچنین به عضله قلب، اعصاب و کلیه‌ها آسیب می‌زند و در صورت عدم درمان، می‌تواند کشنده باشد. دیفتری در قرن ۱۹ میلادی یکی از علل اصلی مرگ و میر کودکان بود، اما امروزه با واکسیناسیون گسترده، در بسیاری از کشورها نادر شده است.

علائم و عوارض

• دیفتری تنفسی: گلودرد شدید، تب خفیف تا متوسط، ضعف و بی‌حالی، مشکل در بلع، غشای کاذب خاکستری و ضخیم در گلو و لوزه‌ها، بزرگ شدن غدد لنفاوی گردن («گردن گاو نر»)
• عوارض سم دیفتری: التهاب و آسیب به عضله قلب (میوکاردیت)، اختلالات ریتم قلب، نارسایی قلبی، آسیب به اعصاب (نوروپاتی) منجر به فلج کام (صداهای بینی) و فلج عضلات چشم و تنفسی
• دیفتری پوستی: زخم‌های پوستی مزمن که معمولاً در مناطق گرمسیری دیده می‌شود

پیشگیری و درمان

واکسیناسیون با واکسن DTP (دیفتری، کزاز، سیاه‌سرفه) در دوران کودکی و تزریق دوزهای یادآور هر ۱۰ سال، مؤثرترین راه پیشگیری است. درمان دیفتری شامل تجویز آنتی‌دیفتری سرم (برای خنثی‌سازی سم) و آنتی‌بیوتیک‌ها (پنی‌سیلین یا اریترومایسین) و در موارد انسداد راه تنفسی، لوله‌گذاری یا تراکئوستومی است.

نقش تغذیه در بهبودی

در طول بیماری و دوران نقاهت، تغذیه مناسب برای ترمیم بافت‌ها و بهبود عملکرد قلب و اعصاب ضروری است. مصرف پروتئین باکیفیت (گوشت، تخم‌مرغ، لبنیات، حبوبات) برای ترمیم سلول‌های آسیب‌دیده و ویتامین‌های گروه B (به‌ویژه B1، B6 و B12) برای سلامت اعصاب بسیار مهم هستند. در صورت مشکل در بلع، غذاهای نرم و مایع (سوپ، پوره، شیربرنج، آب گوشت) توصیه می‌شوند. همچنین مصرف مایعات فراوان برای جلوگیری از کم‌آبی و دفع سموم ضروری است.