هاری (Rabies)

معرفی بیماری

هاری یک بیماری ویروسی بسیار خطرناک و کشنده است که از طریق گزش یا خراش حیوان آلوده (به‌ویژه سگ‌ها، خفاش‌ها، روباه‌ها و گربه‌ها) به انسان منتقل می‌شود. ویروس هاری به سیستم عصبی مرکزی حمله کرده و باعث التهاب مغز (آنسفالیت) می‌شود. پس از ظهور علائم بالینی، هاری تقریباً همیشه کشنده است و یکی از قدیمی‌ترین بیماری‌های شناخته‌شده در تاریخ بشریت محسوب می‌شود. خوشبختانه، واکسیناسیون سریع پس از گزش می‌تواند از بروز بیماری جلوگیری کند.

علائم و مراحل بیماری

• دوره نهفتگی: معمولاً ۱ تا ۳ ماه (ممکن است از چند روز تا چند سال متغیر باشد)، بدون علائم
• مرحله پرودرومال: تب، سردرد، بی‌حالی، درد و گزگز در محل گزش، بی‌خوابی، اضطراب
• مرحله حاد عصبی: هاری خشمگین (تحریک‌پذیری، پرخاشگری، ترس از آب و باد، اسپاسم عضلات گلو، ترشح زیاد بزاق) یا هاری فلجی (ضعف پیشرونده عضلانی، فلج، اختلال تنفس)
• کما و مرگ: معمولاً در عرض چند روز تا دو هفته پس از شروع علائم حاد رخ می‌دهد

پیشگیری و درمان پس از مواجهه

تنها راه پیشگیری از هاری، واکسیناسیون فوری (ترجیحاً در عرض ۲۴ ساعت) و تزریق سرم ضد هاری است. شستشوی کامل و عمیق زخم با آب و صابون به مدت حداقل ۱۵ دقیقه، اولین اقدام ضروری پس از گزش است. واکسیناسیون پیش‌ازمواجهه برای افراد در معرض خطر (دامپزشکان، محققان حیوانات، مسافران به مناطق پرخطر) نیز توصیه می‌شود.

نقش تغذیه و مراقبت‌های حمایتی

پس از مواجهه و شروع درمان، تغذیه مناسب می‌تواند به بهبودی و کاهش عوارض کمک کند. مصرف مایعات کافی و غذاهای نرم (سوپ، پوره، شیربرنج) برای افرادی که دچار اسپاسم گلو هستند، ضروری است. ویتامین C و روی به تقویت سیستم ایمنی در طول دوره واکسیناسیون کمک می‌کنند. همچنین مصرف غذاهای غنی از آنتی‌اکسیدان (میوه‌ها و سبزیجات رنگی) و پروتئین باکیفیت (تخم‌مرغ، مرغ، حبوبات) برای ترمیم بافت‌ها و کاهش خستگی توصیه می‌شود.