اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)

معرفی بیماری

اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) یک اختلال روانی جدی است که در برخی افراد پس از مواجهه با یک رویداد آسیب‌زا مانند جنگ، تصادف شدید، بلایای طبیعی، سوءاستفاده جنسی یا فیزیکی، یا مرگ ناگهانی یک عزیز ایجاد می‌شود. این اختلال با علائمی مانند تجربه مجدد رویداد (به صورت کابوس یا فلش‌بک)، اجتناب از یادآوری‌های رویداد، تغییرات منفی در افکار و خلق و برانگیختگی بیش از حد (مانند واکنش شدید به صداهای ناگهانی یا اختلال خواب) مشخص می‌شود.

علائم و عوارض

• تجربه مجدد: فلش‌بک‌های ناگهانی، کابوس‌های مکرر، احساس بازگشت به لحظه حادثه، ناراحتی شدید در مواجهه با نشانه‌های یادآور
• اجتناب: پرهیز از مکان‌ها، افراد یا فعالیت‌هایی که یادآور حادثه هستند، بی‌حسی عاطفی، کاهش علاقه به فعالیت‌های روزمره
• تغییرات منفی: افکار منفی درباره خود یا جهان، احساس گناه یا شرم، کاهش حافظه، احساس جدا شدن از دیگران
• برانگیختگی: تحریک‌پذیری، پرخاشگری، رفتارهای پرخطر، واکنش شدید به صداها، اختلال خواب و تمرکز

عوامل خطر و درمان

سابقه ضربه روحی در دوران کودکی، سابقه خانوادگی اختلالات روانی، عدم حمایت اجتماعی و استرس‌های مداوم از عوامل افزایش خطر ابتلا به PTSD هستند. درمان این اختلال با استفاده از روان‌درمانی (به‌ویژه درمان مبتنی بر پردازش شناختی و مواجهه‌درمانی) و در برخی موارد داروهای ضدافسردگی انجام می‌شود. تشخیص و درمان زودهنگام برای جلوگیری از عوارضی مانند افسردگی، سوءمصرف مواد و مشکلات جسمانی ضروری است.

نقش تغذیه در بهبود علائم

تغذیه سالم می‌تواند به کاهش علائم PTSD کمک کند. مصرف تریپتوفان و ویتامین B6 (موجود در گوشت، تخم‌مرغ، موز و غلات کامل) به تنظیم سروتونین و بهبود خلق و خو کمک می‌کند. همچنین امگا-۳، ویتامین D و آنتی‌اکسیدان‌ها (مانند ویتامین C و E) در کاهش التهاب و محافظت از سلول‌های عصبی مؤثر هستند. پرهیز از کافئین، الکل و قندهای افزوده نیز در تثبیت خلق و بهبود کیفیت خواب نقش دارند.