گاستریت (التهاب معده)

معرفی بیماری

گاستریت یا التهاب معده، یک بیماری شایع گوارشی است که با التهاب، قرمزی و تورم مخاط داخلی معده مشخص می‌شود. این التهاب می‌تواند حاد (ناگهانی و کوتاه‌مدت) یا مزمن (طولانی‌مدت و عودکننده) باشد. گاستریت حاد معمولاً در اثر مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)، الکل، عفونت باکتریایی (هلیکوباکتر پیلوری)، استرس شدید یا مصرف غذاهای تحریک‌کننده ایجاد می‌شود. گاستریت مزمن می‌تواند به‌دلیل عفونت مزمن هلیکوباکتر، مصرف طولانی داروها، بیماری‌های خودایمنی یا ریفلاکس صفرا ایجاد شود و در صورت عدم درمان، می‌تواند به زخم معده و حتی سرطان معده منجر شود.

علائم و عوامل خطر

• علائم: درد یا سوزش در ناحیه فوقانی شکم (معده درد)، تهوع و استفراغ، احساس پری یا نفخ پس از غذا، کاهش اشتها، سوزش سر دل، آروغ زدن، در موارد شدید: استفراغ خونی یا مدفوع تیره (خونریزی گوارشی)
• عوامل خطر: عفونت هلیکوباکتر پیلوری، مصرف طولانی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)، مصرف الکل، استرس شدید، ریفلاکس صفرا، بیماری‌های خودایمنی، پیری (کاهش مخاط معده)

نقش تغذیه در کاهش علائم

تغذیه نقش مهمی در مدیریت گاستریت دارد. پرهیز از غذاهای تحریک‌کننده مانند غذاهای تند، اسیدی، چرب، سرخ‌شده، ادویه‌های قوی، کافئین و الکل ضروری است. مصرف وعده‌های غذایی کوچک و مکرر (۵-۶ وعده در روز) به کاهش ترشح اسید و فشار بر معده کمک می‌کند. غذاهای مفید شامل غلات کامل (برنج قهوه‌ای، جو دوسر)، سبزیجات غیراسیدی (کلم، هویج، کدو، سیب‌زمینی)، میوه‌های غیراسیدی (موز، سیب، گلابی، طالبی)، پروتئین‌های کم‌چرب (مرغ کبابی، ماهی، تخم‌مرغ)، ماست پروبیوتیک (به تعادل فلور معده کمک می‌کند) و عسل طبیعی (دارای خواص ضدباکتریایی) هستند.

مواد غذایی مفید و مضر

• مفید: برنج قهوه‌ای، جو دوسر، کلم، هویج، کدو، سیب‌زمینی، موز، سیب، گلابی، مرغ کبابی، ماهی، تخم‌مرغ، ماست پروبیوتیک، عسل طبیعی، شیر (در صورت تحمل)، گلاب (دم‌کرده)
• مضر: غذاهای تند (فلفل، ادویه‌جات تند)، غذاهای اسیدی (مرکبات، گوجه‌فرنگی، سرکه)، غذاهای چرب و سرخ‌شده، کافئین (قهوه، چای پررنگ، نوشابه)، الکل، نوشیدنی‌های گازدار، غذاهای فرآوری‌شده، نعنا (می‌تواند اسفنکتر تحتانی مری را شل کند و باعث ریفلاکس شود)